Hesap veya kripto varlık blokesiyle karşılaşan kişilerin ilk sorusu ne zaman çözülür olur; oysa süreci hızlandıran şey paranın nereden geldiğini gösterebilmektir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler ve TCK 282 ekseninde hazırlanan bu rehber, paranın izlenmesi aşamasında delil eksikliğini önlemeye odaklanır.
Blokenin Kaynağını Doğru Belirlemek
Uygulamada bloke kelimesi birbirinden farklı işlemleri kapsar: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı kısıtlama, mevzuat kapsamında işlemin ertelenmesi, savcılık veya mahkeme kararına dayanan el koyma, ya da bir icra dosyasından gelen haciz. Bunların hangisi olduğu belirlenmeden yapılan başvurular çoğu zaman yanlış mercie gider ve zaman kaybettirir. İlk adım, bankadan veya platformdan kısıtlamanın dayanağını yazılı olarak istemektir.
Paranın Meşru Kaynağını Belgelemek
- Gelirin kaynağı: bordro, serbest meslek makbuzu, ticari faaliyet kayıtları, kira geliri sözleşmeleri.
- Tek seferlik büyük girişlerde dayanak belge: taşınmaz satış sözleşmesi ve tapu kaydı, araç satış belgesi, miras intikali evrakı.
- Yurt dışından gelen transferlerde gönderenle ilişkiyi gösteren sözleşme ve yazışmalar.
- Ödünç para ilişkilerinde yazılı sözleşme; sadece hesap hareketiyle açıklanan borç ilişkileri zayıf kalır.
- Vergisel yükümlülüklerin yerine getirildiğini gösteren beyan ve tahakkuk kayıtları.
Kripto Tarafında İz Sürme
Kripto varlıklarda iz sürme, geleneksel hesaplardan farklı bir belge düzeni gerektirir. Cüzdan adresleri, işlem kimlikleri ve platform hesap dökümleri birlikte sunulmadığında akış anlaşılamaz. Zincir üzerindeki hareketin platform kayıtlarıyla eşleştirilmesi, varlığın kime ait olduğunu göstermenin temel yoludur.
- Platformdan alınan hesap ekstresi, işlem tarih ve saatleriyle birlikte indirilmelidir.
- Yatırma ve çekme işlemlerinin banka tarafındaki karşılıkları eşleştirilmelidir.
- Kendi kontrolünüzdeki cüzdanlar için sahiplik, imza doğrulaması veya platform kaydıyla gösterilebilmelidir.
- Üçüncü kişi adına yapılan işlemler varsa, bunların hukuki dayanağı ayrıca açıklanmalıdır.
Dolandırıcılık Mağduruysanız
Paranın izlenmesi konusu çoğu zaman mağdur tarafında da gündeme gelir. Bu durumda hızlı hareket etmek belirleyicidir: transferin yapıldığı hesap bilgileri, platform yazışmaları, reklam ve yönlendirme ekranlarının görüntüleri şikâyetle birlikte sunulmalıdır. Paranın hesaplar arasında dağılmadan önce izlenebilmesi, iade ihtimalini doğrudan etkiler.
Bloke Kalkmazsa İzlenecek Yol
Kısıtlamanın dayanağı adli bir karara dayanıyorsa itiraz yolu ve süresi kararın niteliğine göre belirlenir; idari bir işleme dayanıyorsa izlenecek yol farklıdır. Bu nedenle dayanak belgesi elde edilmeden itiraz dilekçesi yazmak, çoğunlukla sonucu değiştirmeyen bir adımdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve her dosyanın koşulları farklıdır. Bloke kararıyla karşılaştığınızda belgeleri toplamakla eş zamanlı olarak bir avukatla çalışmanız yerinde olur.