İlamsız icra takibinde borçlu tarafında yapılacak işlerin neredeyse tamamı, ödeme emrinin tebliğinden sonraki ilk hafta içinde tamamlanmalıdır. İİK bu aşamada kısa ve kesin süreler öngörür; kaçırılan bir gün, esasa ilişkin en güçlü savunmayı bile kullanılamaz hâle getirir. Bu rehber, hem borçlu hem alacaklı tarafında yapılacak kontrolleri sıralar.
Ödeme emri elinize geçtiğinde ilk ayrım
Önce tebliğ tarihi ve tebliğ şekli tespit edilmelidir; usulsüz tebligat iddiası varsa bu ayrıca ileri sürülür. Ardından itirazın kapsamı belirlenir: borcun tamamına mı, bir kısmına mı, faize mi, yoksa takibin dayanağı belgedeki imzaya mı itiraz edilecektir. İmzaya itirazın açıkça ve ayrıca belirtilmesi gerekir; genel bir itiraz cümlesi imza inkârı sayılmaz.
Yedi günlük iki ayrı yükümlülük
- Ödeme emrine itiraz, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır.
- Mal beyanında bulunma yükümlülüğü de yedi günlük süreye bağlıdır ve itiraz edilse dahi bu yükümlülüğün akıbeti ayrıca değerlendirilmelidir.
- Süresinde yapılan itiraz kural olarak takibi durdurur; bu, dosyanın kapandığı anlamına gelmez.
- Mal beyanında bulunmamanın kanunda öngörülen yaptırımları vardır; bu nedenle yükümlülük ihmal edilmemelidir.
Alacaklı tarafında itirazın aşılması
İtiraz üzerine takibin durması hâlinde alacaklının önünde iki yol vardır: elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını istemek ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açmak. Hangi yolun seçileceği doğrudan belgeye bağlıdır; İİK belirli nitelikteki belgelere dayanarak hızlı yolu mümkün kılar. İtirazın iptali davası bakımından ise kanunda öngörülen bir yıllık süre gözden kaçırılmamalıdır.
Belge dosyasında bulunması gerekenler
Alacaklı tarafında sözleşme, fatura, teslim belgesi, cari hesap ekstresi ve varsa borç ikrarı içeren yazışmalar; borçlu tarafında ise ödeme dekontları, mahsup ve iade kayıtları, sözleşmenin sona erdiğini gösteren bildirimler bir arada tutulmalıdır. Kısmi ödemelerin hangi borca mahsup edildiği belirsizse, bu belirsizlik itiraz aşamasında lehe kullanılabilir.
Haciz aşamasına geçilmeden önce
Takibin kesinleşmesinden sonra yapılacak hacizlerde, haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin sınırlar ile maaş haczinde uygulanan oran kuralları gözetilir. Bu sınırlara aykırı bir işlem yapıldığında, şikâyet yoluna kısa süre içinde başvurulması gerekir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; takibin türü, dayanak belge ve tebligat tarihiniz süreleri ve izlenecek yolu değiştirebilir. Süre çok kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınız gün hukuki destek almanız önerilir.