İlamsız icra takibinde alacaklının elinde mahkeme kararı bulunması gerekmez; bu nedenle dengeyi kuran unsur, borçluya tanınan itiraz hakkı ve bunun süresidir. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, ödeme emrinin tebliğinden sonraki ilk günlerde yapılması gerekenlere ve itirazın kapsamının nasıl belirleneceğine odaklanır.
Ödeme emri elinize geçtiğinde ilk bakılacaklar
Tebliğ zarfı ve tebliğ tarihi, sürenin başlangıcını gösterdiği için saklanmalıdır. Ardından ödeme emrinin içeriği denetlenir: alacağın dayanağı, tutarı, faiz türü ve başlangıç tarihi, takip talebinde gösterilen belge ve takibin hangi yolla açıldığı. Genel haciz yolu, kambiyo senetlerine mahsus yol ve kiralanan taşınmazların tahliyesine ilişkin yol birbirinden farklı sürelere ve sonuçlara tabidir; bu ayrım yapılmadan verilen itiraz dilekçesi çoğu zaman işlevsiz kalır.
İtirazın kapsamı: borca, faize, imzaya
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı, ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı iddiasını kapsar.
- Kısmi itiraz: kabul edilen ve edilmeyen kısım açıkça ayrılmalıdır; aksi halde itiraz tümüne yönelik sayılmayabilir.
- Faize ve ferilerine itiraz: asıl alacak kabul edilse bile işletilen faiz türüne ayrıca itiraz edilebilir.
- İmzaya itiraz: senede dayalı takiplerde imza inkarı açıkça ve ayrıca belirtilmelidir; genel bir itiraz imzayı kabul sonucunu doğurabilir.
- Yetki itirazı: esasa ilişkin itirazlarla birlikte ve süresinde ileri sürülmelidir.
Süre ve merci hatası nasıl önlenir?
Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz için tanınan yedi günlük süre, uygulamada en sık kaçırılan süredir. İtirazın icra dairesine yapılması gerekirken doğrudan mahkemeye verilmesi de sık rastlanan bir hatadır. Süresinde ve doğru mercie yapılan itiraz takibi durdurur; bu durumda alacaklı, itirazın kaldırılması ya da iptali için ayrı bir yola başvurmak zorunda kalır. Süre kaçırıldığında ise borçlunun elinde yalnızca menfi tespit veya istirdat gibi daha ağır ispat yükü taşıyan yollar kalır.
Haciz aşamasına karşı hazırlık
- Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin sınırlar dosya bazında kontrol edilir.
- Maaş haczinde uygulanacak oran ve nafaka alacağına ilişkin istisna gözetilir.
- Üçüncü kişiye ait mallar haczedilmişse istihkak iddiası süresinde ileri sürülür.
- Ödeme yapıldıysa dekontlar dosyaya sunulur ve mükerrer tahsilat önlenir.
- Taksitlendirme veya haricen ödeme görüşmeleri yazılı hale getirilir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, dayanak belge ve tebligatın usulü sonucu doğrudan etkiler. Ödeme emri tebliğ edildiyse süre işlemeye başladığından, gecikmeden bir hukukçuya başvurmanız önerilir.