Haciz işlemi sonrasında borçluların en sık yaşadığı kayıp, hakkının bulunmamasından değil, hakkını süresinde ve doğru yolla kullanamamasından kaynaklanır. İtiraz ile şikâyet birbirine karıştırıldığında ya da haczedilmezlik iddiası belgesiz ileri sürüldüğünde, sonuç çoğu zaman değişmez. Aşağıdaki çerçeve, İcra ve İflas Kanunu ile HMK ekseninde, haciz sonrası ilk adımlara odaklanır.
İtiraz mı, Şikâyet mi?
Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkışlar ile icra işleminin usulüne yönelik karşı çıkışlar farklı yollara tabidir. Borcun varlığını tartışmak isteyen kişi ile hacizde uygulanan yöntemin hukuka aykırı olduğunu ileri süren kişi aynı dilekçeyi veremez. Bu ayrım baştan yapılmadığında, doğru talep yanlış mercie sunulmuş olur ve süre işlemeye devam eder.
Haczedilmezlik İddiasında İspat Kimde?
Bir malın veya gelirin haczedilemeyeceğini ileri süren taraf, iddiasını somutlaştırmak durumundadır. Uygulamada en çok tartışılan başlıklar şunlardır:
- Maaş ve benzeri gelirlerin niteliği ile kesinti oranının doğru uygulanıp uygulanmadığı
- Emekli aylığı bakımından özel korumanın devreye girip girmediği ve varsa muvafakat iddiası
- Haline münasip ev savunmasında, taşınmazın değerine ve ailenin ihtiyacına ilişkin veriler
- Meslek icrası için zorunlu araç ve gereçlerin, fiilen o işte kullanıldığının belgelenmesi
- Üçüncü kişiye ait eşyanın, fatura ve garanti belgesiyle ayrıştırılması
Tutanak Anında Yapılması Gerekenler
Haciz tutanağı, sonradan üretilemeyecek bilgiler içerir. Tutanağa geçirilen eşya dökümü, adres bilgisi, saat ve hazır bulunanlar; ilerideki bütün tartışmaların çıkış noktasıdır. Bu nedenle tutanak imzalanmadan önce okunmalı, eksik veya yanlış görülen hususlar için tutanağa şerh düşülmelidir. Üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen eşya varsa, bu itiraz o anda dile getirilmelidir.
Süre Yönetimi ve Dosya Takibi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat evrakının incelenmesi
- Haciz tarihinin ve öğrenme tarihinin ayrı ayrı kaydedilmesi
- Dosya hesabının, işleyen ferileriyle birlikte güncel olarak alınması
- Satış aşamasına ilişkin bildirimlerin kaçırılmaması için düzenli dosya kontrolü
Borçlu yönünden bir diğer önemli başlık, ödeme yapıldığı hâlde bunun dosyaya yansımamasıdır. Doğrudan alacaklıya yapılan ödemelerin makbuzu saklanmadığında, aynı borç için ikinci kez tahsil riski doğar.
İcra dosyalarında süreler kısa ve sonuçları serttir; bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Haciz uygulandıktan sonra vakit kaybetmeden dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.