İlamsız takipte ödeme emrinin tebliğiyle birlikte çok kısa bir süre işlemeye başlar. Bu aşamada yapılan en yaygın hata, itiraz dilekçesinin icra mahkemesine verilmesidir. İİK'ya göre ödeme emrine itirazın muhatabı takibin yapıldığı icra dairesidir; mahkemeye verilen dilekçe süreyi korumaz ve takip kesinleşerek haciz aşamasına geçilir.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında İlk Yedi Gün
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurur. İtiraz sözlü veya yazılı olarak yapılabilir; her hâlde tutanağa geçirilmesi ve dosya numarasının doğru yazılması gerekir. Süre içinde itiraz edilmezse borç, sebebi tartışılmadan takip hukuku bakımından kesinleşir.
İtiraz Nereye, Şikâyet Nereye?
- Borca, faize veya yetkiye itiraz: takibin yapıldığı icra dairesi.
- İmzaya itiraz: yine icra dairesi, ancak ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır.
- Memur işleminin kanuna aykırılığı: icra mahkemesine şikâyet yolu.
- Takibin dayanağı ilam ya da ilam niteliğinde belge ise itiraz değil, farklı bir usul söz konusudur.
İtirazın Kapsamını Doğru Kurmak
İtiraz dilekçesinde borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği net yazılmalıdır. Kısmi itirazda itiraz edilmeyen bölüm için takip devam eder. Yetki itirazının esasa ilişkin itirazla birlikte ileri sürülmesi gerekir; ayrıca itiraz sebeplerinin sonradan genişletilmesi bakımından sınırlamalar bulunduğundan, dilekçenin ilk hâli özenle hazırlanmalıdır.
Alacaklının Karşı Hamlesi
İtirazla duran takipte alacaklının iki yolu vardır. Elinde kanunda sayılan nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir; bu yol dar yetkili ve kısa süreye tabidir. Belgesi bu niteliği taşımıyorsa genel mahkemede itirazın iptali davası açar ve bu davada tanık dâhil geniş bir inceleme yapılır. Borçlu açısından hazırlık, hangi yolun tercih edileceğini öngörmekle başlar; ödeme belgeleri, dekontlar ve yazışmalar bu ayrımı belirler.
Süre Kaçırıldığında Elde Kalan Yollar
- Borcun bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açılması değerlendirilir.
- Ödeme yapılmışsa istirdat yolu gündeme gelir.
- Tebligatın usulsüzlüğü ileri sürülecekse öğrenme tarihi ispatlanabilir biçimde ortaya konur.
- Haciz aşamasında haczedilemeyecek mal ve alacaklara ilişkin talepler ayrıca ileri sürülür.
Takip hukukunda süreler kısa ve mercii değiştirmek mümkün değildir. Elinize ulaşan ödeme emrini bekletmeden değerlendirmeniz, gerekiyorsa aynı gün hukuki destek almanız kayıp riskini belirgin biçimde azaltır.