Hesabına erişemeyen kişinin ilk yaptığı şey genellikle bankayı aramaktır; oysa kısıtlamanın kaynağı bankanın kendi kararı değilse, bankaya yapılan itiraz sonuç doğurmaz. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile Türk Ceza Kanunu'nun aklama suçuna ilişkin hükümleri ve sermaye piyasası mevzuatındaki kripto düzenlemeleri, birbirinden farklı merciler ve süreçler yaratır.
Önce Kısıtlamanın Türünü Belirleyin
Uygulamada birbirine karıştırılan üç ayrı durum vardır: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı işlem kısıtı, mali suçlarla mücadele mevzuatı kapsamındaki süreli işlem ertelemesi ve soruşturma kapsamında hakimlik kararıyla verilen el koyma. İtiraz yolu bu ayrıma göre değişir. Banka kaynaklı bir kısıt için savcılığa dilekçe vermek de, hakimlik kararıyla konulan bir tedbir için bankaya itiraz etmek de sonuçsuz kalır.
Bankadan Alınacak Bilgi
- Kısıtlamanın tarihi ve dayanağı hakkında yazılı bilgi talebi
- Hangi kurum yazısına istinaden işlem yapıldığının sorulması
- Kapsamın tüm hesaplara mı yoksa belirli tutara mı ilişkin olduğunun tespiti
- Gelen ve giden transferlerin dökümünün temini
Soruşturma Dosyası ve İtiraz
Kısıtlama bir ceza soruşturmasına dayanıyorsa, dosya numarasının öğrenilmesi ilk hedeftir. Malvarlığına ilişkin koruma tedbirlerine karşı itiraz, kararı veren merci üzerinden sulh ceza hakimliğine yöneltilir. Gizlilik kararı bulunan dosyalarda inceleme yetkisi sınırlı olabilir; bu durumda savunmanın, elde bulunan kendi belgeleri üzerinden kurulması gerekir.
Paranın Kaynağını Belgelemek
- Gelen transferin dayanağı olan sözleşme, fatura veya satış belgesi
- Kripto varlık işlemlerinde platform çıktıları ve cüzdan hareket kayıtları
- Ticari faaliyet varsa muhasebe kayıtları ve beyannameler
- Karşı tarafla yapılan yazışmaların kesintisiz dökümü
- İşlemlerin olağan ticari akışa uygunluğunu gösteren geçmiş dönem verileri
İki Ayrı Hattı Karıştırmamak
Kişi hakkında yürütülen bir suç isnadı ile malvarlığı üzerindeki tedbir, teknik olarak birbirine bağlı ama usul bakımından ayrı hatlardır. Şüpheli sıfatının bulunmadığı, yalnızca hesabının bir zincirde yer aldığı dosyalarda savunmanın odağı, işlemin ekonomik gerekçesinin ortaya konmasıdır. İfade verilirken yapılan genel açıklamalar yerine belgeye dayalı bir anlatım kurmak, tedbirin kaldırılması talebini de destekler.
Bu alandaki dosyalar bankacılık, ceza ve idari mevzuatın kesiştiği noktada yürür ve her olayın işlem geçmişi kendine özgüdür. Hesabınıza erişim kısıtlandığında, kaynağını netleştirmeden dilekçe göndermek yerine bir hukukçuyla süreci haritalandırmanız daha isabetli olur.