Maaşına haciz konulduğunu öğrenen borçlunun elinde birbirinden farklı iki araç vardır: takibin kendisine yönelen itiraz ve haciz işlemine yönelen şikâyet. İcra ve İflas Kanunu bu ikisini ayrı mercilere bağlamıştır ve yanlış kapıya verilen dilekçe, kısa süreler nedeniyle çoğu zaman telafi edilemez.
İtiraz mı Şikâyet mi
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz, takibi başlatan icra dairesine yapılır ve takibi durdurur. Buna karşılık haczin kapsamına, oranına veya haczedilmezliğe ilişkin başvuru bir şikâyettir ve icra mahkemesine yöneltilir. Ödeme emri süresi geçtikten sonra icra dairesine yapılan itiraz sonuç doğurmaz; aynı şekilde borca itiraz niteliğindeki bir dilekçenin icra mahkemesine verilmesi de amacına ulaşmaz. İlama dayalı takiplerde ise borca itiraz yolu kapalıdır; burada gündeme gelen icranın geri bırakılması talebidir.
Maaşın Haczedilebilir Kısmı
Ücret alacaklarının tamamı haczedilemez. Kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmı koruyarak sınırlı bir orana izin verir. Uygulamada tartışma genellikle şu noktalarda çıkar:
- Haczin brüt ücret üzerinden mi net ücret üzerinden mi uygulandığı
- İkramiye, prim ve fazla çalışma ödemelerinin hesaba nasıl dahil edildiği
- Aynı anda birden çok haczin bulunduğu hâllerde sıra ve kesinti düzeni
- Nafaka alacaklarının ayrı bir rejime tabi olması
- Emekli aylıkları ve sosyal yardımlar bakımından farklı korumaların bulunması
Haczedilmezlik Şikâyetinde Süre
Haczedilmezlik iddiası, haczin öğrenilmesinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde icra mahkemesine bildirilmelidir. Sürenin başlangıcı çoğu zaman maaş bordrosunda kesintinin ilk kez göründüğü tarih üzerinden tartışılır; bu nedenle bordronun ve işveren yazısının tarihleri saklanmalıdır. Borçlunun hacze rıza gösterdiği anlamına gelebilecek yazışmalardan da kaçınılmalıdır.
İşverenin Konumu
- İcra dairesinin yazısına süresinde ve doğru içerikle cevap verilmesi
- Kesinti oranının hesaplanması ve dosyaya yatırma düzeninin kurulması
- Çalışanın işten ayrılması hâlinde durumun bildirilmesi
- Kesinti yapılmaması hâlinde işverene yönelebilecek sorumluluğun gözetilmesi
İtiraz Sonrası Süreç
Borca itiraz üzerine duran takipte alacaklı, elindeki belgeye göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını veya genel mahkemede itirazın iptalini isteyebilir. Bu iki yolun sonuçları ve tazminat riskleri farklıdır; borçlu açısından da savunmanın buna göre hazırlanması gerekir.
Her takip dosyasının dayanağı ve tarih akışı farklıdır. Maaşınızda kesinti gördüğünüz gün dosya numarasını öğrenip bir hukukçuyla hangi başvurunun hangi mercie yapılacağını belirlemeniz, kısa sürelerin kaçırılmasını önler.