Hesabına bloke konulan kişinin ilk sorusu genellikle "kime başvuracağım" olur. Oysa doğru soru şudur: bu bloke idari nitelikte mi, yoksa bir adli karara mı dayanıyor? 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın aklama suçuna ilişkin 282. maddesi, bu ayrımın iki ayrı hukuki hat doğurmasına yol açar.
Blokenin Kaynağını Belirlemek
- Şüpheli işlem bildirimine bağlı idari tedbirlerde kaynak, yükümlü kuruluşun mevzuattan doğan yükümlülüğüdür.
- Soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararlarında kaynak, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yetkili merci kararıdır.
- Bankanın kendi sözleşmesel tedbirleri ise üçüncü bir kategoridir ve bunlara karşı yol tümüyle farklıdır.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki kısıtlamalarda platformun tabi olduğu düzenleme ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu tespit yapılmadan dilekçe yazmak, en sık görülen yanlış mercie başvuru biçimidir: adli elkoymaya karşı bankaya dilekçe verilmesi ya da sözleşmesel bir kısıtlama için hâkimliğe itiraz edilmesi zaman kaybından öteye geçmez.
Bilgi Alma Kısıtı ve Dosya Erişimi
Şüpheli işlem bildirimlerinde, bildirimin yapıldığına ilişkin bilgi verilmesi mevzuatla sınırlandırılmıştır. Bu nedenle müşterinin bankadan gerekçe talep etmesi çoğu kez sonuçsuz kalır. Bir soruşturma dosyası varsa, öğrenilmesi gereken bilgiye ancak dosya üzerinden ve vekil aracılığıyla ulaşılabilir. Dosyada kısıtlama kararı bulunması hâlinde bu karara karşı da ayrıca başvuru yolu değerlendirilmelidir.
Elkoyma Kararına İtiraz
Adli elkoyma kararlarına karşı itiraz yolu açıktır ve itiraz, kararı veren merciye verilerek incelemeyi yapacak yargı yerine ulaştırılır. İtiraz süresi kural olarak kararın öğrenilmesi ya da tebliğinden itibaren yedi gündür. İtiraz dilekçesinde yalnızca mağduriyet anlatılmamalı; taşınan varlığın suçla bağlantısının bulunmadığı, kaynağının izlenebilir olduğu ve ölçülülük ilkesine aykırılık somut belgeyle ortaya konmalıdır.
Kaynak Belgelerinin Derlenmesi
- Platform hesap ekstresi ve işlem geçmişi, tarih aralığı belirtilerek indirilir.
- Cüzdan adresleri ile işlem doğrulama kayıtları eşleştirilir.
- Fiat giriş ve çıkışlarına ilişkin banka dekontları zincir hâlinde sıralanır.
- Kimlik doğrulama kayıtları ve hesabın kim tarafından kullanıldığına dair veriler saklanır.
Aklama İsnadı Riskini Gözden Kaçırmamak
Hesabını başkasının kullanımına açan ya da tanımadığı kişilerden gelen transferleri yönlendiren kişiler, mağdur konumundayken şüpheli konumuna geçebilir. TCK'nın 282. maddesindeki suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama isnadı, çoğu zaman bu şekilde gündeme gelir. İfade öncesinde para akışının ve iletişim kayıtlarının kronolojik olarak hazırlanması, savunmanın ilk anda kurulmasını sağlar. Yurt dışı merkezli platformların verilerinin temini adli yardımlaşma yoluyla mümkün olduğundan, sürecin uzayacağı baştan hesaba katılmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Blokenin kaynağı ve dosyanın aşaması değiştikçe başvurulacak merci ve süre de değişir; hesabınıza kısıtlama konulduğunda ilk adımı atmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.