Hesabına erişemeyen kişinin ilk sorusu "parayı kim dondurdu?" olmalıdır; çünkü blokenin kaynağı, itirazın yapılacağı mercii tamamen değiştirir. Adli el koyma, idari nitelikli işlem askıya alma ve bankanın kendi uyum politikası gereği uyguladığı kısıtlama birbirine benzer sonuç doğursa da hukuken üç ayrı işlemdir. Bu ayrım yapılmadan yazılan dilekçe, çoğu zaman ilgisiz bir kuruma gider ve haftalar kaybedilir.
Önce Kaynağı Tespit Edin
- Bankadan, kısıtlamanın dayanağının hangi kurum veya makam kararı olduğunun yazılı olarak bildirilmesi talep edilir.
- Adli bir karar varsa hangi Cumhuriyet başsavcılığının hangi soruşturma numarası kapsamında işlem yaptığı öğrenilir.
- Soruşturmada gizlilik kararı bulunup bulunmadığı kontrol edilir; gizlilik varsa dosya inceleme yetkisi sınırlıdır ancak tedbire itiraz hakkı ortadan kalkmaz.
- UYAP üzerinden şüpheli sıfatıyla kayıt olup olmadığı sorgulanır.
Adli El Koyma: İtiraz Sulh Ceza Hakimliğine
Ceza soruşturması kapsamında banka hesaplarındaki alacaklara el konulması, Ceza Muhakemesi Kanunu'nda ayrı ve sıkı koşullara bağlanmış bir tedbirdir. Bu tedbir yalnızca kanunda sayılan katalog suçlar bakımından ve suçun işlendiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa uygulanabilir; kararın verilmesi bakımından da özel bir usul öngörülmüştür. Tedbire karşı yapılacak iş, savcılığa dilekçe yazıp cevap beklemek değil, süresinde ve doğru hakimliğe itiraz etmektir. İtiraz dilekçesinde kişinin hesap hareketlerinin suç konusu parayla bağlantısız olduğu, gelirin kaynağının belgelendiği ve tedbirin ölçüsüz olduğu ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir.
MASAK Bildirimi ile El Koyma Aynı Şey Değildir
5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlüler şüpheli işlem bildiriminde bulunur ve idarenin işlemleri belirli süreyle askıya alma yetkisi vardır. Ancak bu yetkinin süresi ve kapsamı sınırlıdır; kalıcı bir dondurma anlamına gelmez. Askıya alma süresi içinde adli makamlarca bir tedbir kararı verilmezse kısıtlamanın devam etmemesi gerekir. Bu nedenle sürenin dolup dolmadığı takip edilmeli, sürenin dolmasına rağmen devam eden kısıtlama için bankaya ve ilgili makama yazılı başvuru yapılmalıdır.
Bankanın Kendi Uyguladığı Kısıtlama
Bazı hâllerde hiçbir adli veya idari karar yoktur; banka, kendi risk politikası veya müşterini tanı yükümlülüğü gerekçesiyle hesabı kısıtlar. Bu durumda muhatap savcılık değil bankadır. İzlenecek yol, bankaya yazılı başvuru, ardından ilgili düzenleyici kuruma şikâyet ve gerektiğinde sözleşme ilişkisine dayalı olarak genel mahkemede dava açmaktır. Tüketici sıfatı varsa tüketici uyuşmazlığı rejimi devreye girer.
Kripto Varlık Hesaplarında Ek Katman
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları Sermaye Piyasası mevzuatı kapsamında düzenlemeye tabi tutulmuştur. Platform tarafından yapılan hesap kısıtlamalarında hem sözleşmesel ilişki hem de düzenleyici kurum nezdindeki şikâyet yolu değerlendirilmelidir. Adli tedbir söz konusu ise izlenecek usul, banka hesapları için geçerli olanla aynıdır.
Dolandırıcılık Mağduruysanız Yön Terstir
Parası hileyle başkasının hesabına aktarılan mağdurun amacı blokeyi kaldırmak değil, aksine paranın çekilmesini engellemektir. Bu durumda vakit kaybetmeden bankaya bildirim yapılmalı ve savcılıktan, alıcı hesaba yönelik koruma tedbiri talep edilmelidir. Saatler içinde yapılan başvuru ile günler sonra yapılan başvuru arasında geri alınabilirlik açısından büyük fark vardır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; işlemin dayanağı, soruşturmanın konusu ve hesabın türü izlenecek yolu değiştireceğinden, kısıtlamanın kaynağı belirlendikten sonra hukuki destekle hareket edilmesi önerilir.