Elektronik haciz, alacaklı için hızlı bir tahsil aracı iken borçlu için çoğu zaman bankadan gelen bir bildirimle fark edilen bir sürprizdir. İİK'nın takip hukuku düzeni, itirazı ve şikâyeti dar sürelere bağladığından, e-haciz dosyalarında kaybedilen şey genellikle hak değil, hakkı ileri sürme imkânıdır. Bu rehber, hesabına elektronik haciz konulan tarafın delil eksikliği nedeniyle savunmasız kalmamak için önceden tamamlaması gereken adımları sıralar.
Önce Dosyayı Okuyun: Haciz Değil Takip Denetlenir
E-haciz bir sonuçtur; denetlenmesi gereken, arkasındaki icra takibidir. Takibin türü, dayanağı, tebligatın kime ve nasıl yapıldığı, kesinleşip kesinleşmediği dosya suretinden çıkarılmalıdır. Tebligat parçası dosyada okunmadan yürütülen bir savunma, çoğu zaman yanlış hukuki yola başvurulmasıyla sonuçlanır: itirazın konusu ile şikâyetin konusu birbirine karışır.
Elektronik Hacizde Toplanması Gereken Kayıtlar
- Bankadan alınacak bloke tarihi ve saatini gösteren hesap dökümü
- Bloke edilen tutarın kaynağını gösteren yatış kayıtları
- Hesabın niteliğine ilişkin belgeler: maaş ödemesi mi, nafaka mı, sosyal yardım mı
- İşverenden alınacak maaş bordroları ve ödeme talimatı yazısı
- Haciz ihbarnamelerinin tebliğ tarihlerini gösteren evrak
Delil Eksikliğinin Doğurduğu Somut Kayıp
İİK, belirli gelir kalemleri için haczedilemezlik ve kısmî haciz koruması öngörür. Ancak bu koruma kendiliğinden işlemez; hesaptaki paranın korunan kalemden geldiği ispat edilmelidir. Maaş hesabı ile serbest kullanım hesabının karışması, farklı gelirlerin aynı hesapta toplanması ve eski dönem bordrolarının saklanmamış olması, ileri sürülen itirazın karşılıksız kalmasına yol açar. Aynı şekilde, üçüncü kişiye ait paranın borçlunun hesabında bulunduğu iddiası, sözleşme ve transfer zinciriyle desteklenmediğinde sonuç doğurmaz.
Süreyi Yönetmek: Takvim Tek Sayfada Tutulmalı
Ödeme emri tebliği, itiraz penceresi, haciz ihbarnamesine cevap ve şikâyet yolu farklı başlangıç anlarına sahiptir. Bunlar ayrı ayrı hatırlanmaya çalışıldığında biri kaçar. Tek bir tabloda tarih, evrakın adı, tebliğ şekli ve son gün yan yana yazılmalı; ayrıca son günden önce bir ara kontrol tarihi işaretlenmelidir. Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa, öğrenme tarihinin nasıl kanıtlanacağı baştan planlanmalıdır.
Bloke Kalkmadan Yapılacaklar
Kısmî ödeme, taksitlendirme veya teminat gösterilerek haczin kaldırılması gibi seçenekler, dosyanın ekonomik dengesine göre değerlendirilir. Hangi yol seçilirse seçilsin, yapılan her ödemenin hangi dosyaya ve hangi kaleme mahsuben yapıldığı açıklama satırında belirtilmelidir; aksi hâlde ödeme sonradan başka bir borca sayılabilir ve ispat tartışması yeniden başlar.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; takip dosyanızın türü ve tebligat geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, işlem yapmadan önce dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesini öneririz.