İlamsız takip, alacaklıya elinde mahkeme kararı olmadan icra dairesine başvurma imkânı verdiği için hızlıdır; aynı sebeple itiraza da en açık takip türüdür. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, e-haciz uygulamasının devreye girdiği ilamsız takiplerde delil eksikliği kaynaklı risklere odaklanır.
İlamsız Takibin Zayıf Karnı: İtiraz
Ödeme emrine süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Alacaklı bu noktada, elinde bulunan belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna gitmek zorunda kalır. Takip başlatılırken hangi belgeye dayanıldığı düşünülmemişse, itirazdan sonra dosya fiilen yeniden kurulmak zorunda kalır ve zaman kaybı burada doğar.
Alacaklı Tarafında Belge Seti
- Alacağın kaynağını gösteren sözleşme, sipariş formu, irsaliye ve fatura zinciri; faturanın tebliğ edilip edilmediği ayrıca belgelenmelidir.
- Cari hesap ilişkisinde mutabakat yazışmaları ve karşı tarafın itirazsız kabulünü gösteren kayıtlar.
- Kısmi ödemeler; ödeme dekontlarının açıklama satırları alacağın kabulüne delil oluşturabildiği için tek tek incelenmelidir.
- Adres ve tebligat kayıtları; tebligatın usulsüz olduğu iddiası, aylar sonra takibi başa döndürebilecek bir risktir.
E-Haczin Uygulanma Anı ve Kayıt Tutma
Elektronik haciz, banka hesapları ve bazı kayıtlı malvarlığı unsurları üzerinde hızlı sonuç doğurur. Bu hız, iki yönlü risk taşır. Alacaklı açısından risk, hacze konu miktarın dosya borcunu aşacak biçimde bloke edilmesi ve bunun tazminat tartışması doğurmasıdır. Borçlu açısından risk ise, haczedilemeyecek nitelikteki gelirlerin bloke edilmesine rağmen bunun zamanında ve belgeyle ortaya konmamasıdır.
Maaş, emekli aylığı, sosyal yardım ve nafaka gibi kalemlerin niteliği banka ekstresinden her zaman anlaşılmaz. Bu nedenle hesabın hangi kaynaktan beslendiğini gösteren işveren veya kurum yazısı, itirazın en kritik ekidir.
Şikâyet mi İtiraz mı: Ayrımı Baştan Kurmak
- Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkış itiraz yoluyla ödeme emri üzerine yapılır.
- İcra dairesinin işleminin hukuka aykırılığına yönelik karşı çıkış ise icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluyla götürülür.
- Yanlış yolun seçilmesi çoğu zaman esasa girilmeden ret sonucu doğurur; bu, uygulamada en sık görülen hak kaybı biçimlerinden biridir.
- Her iki yolda da süre kısadır ve tebliğ tarihine bağlıdır; tebliğ zarfının saklanması gerekir.
Takip Sonrası Süreci Yönetmek
Haciz uygulandıktan sonra dosyanın kendi kendine ilerlemediği unutulmamalıdır. Satış talebi, dosya hesabının güncellenmesi ve haczin devamına ilişkin işlemler için ayrı takvim tutulmalıdır. Aynı şekilde borçlu tarafında, borcun ödendiği hâlde dosyanın kapatılmaması yaygın bir sorundur; ödeme sonrası haczin kaldırılması ayrıca talep edilmelidir.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; icra dosyalarında sonuç, takibin türüne ve tebligat tarihlerine göre değişir. İşlem yapmadan önce dosyanızı bir avukatla birlikte incelemeniz uygun olur.