İcra dosyalarında borçlunun geliri üzerindeki kesinti ile haczedilen malın paraya çevrilmesi çoğu zaman aynı anda ilerler. İİK ve HMK çerçevesinde bu iki hattın birlikte yönetilmesi, alacaklı için tahsil hızını, borçlu için ise geçim güvencesini belirler. Bu rehber maaş haczi ile satış aşamasının kesişim noktalarını ele alır.
Maaş Haczinin Sınırları
Maaş ve ücret üzerine konulan hacizde kesinti oranı kanunla sınırlandırılmıştır; borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu olan kısım korunur. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında tutulur ve sıra bakımından öncelik taşır. Uygulamada en çok tartışılan konu, hangi ödeme kalemlerinin maaşa dahil sayılacağıdır: ikramiye, prim ve yol yardımı gibi kalemlerin niteliği dosyadan dosyaya değişir.
- İşverene yazılan haciz ihbarnamesine süresinde cevap verilmemesi ayrı bir sorumluluk doğurur.
- Birden fazla dosyadan gelen kesinti taleplerinde sıra cetveli mantığı işler; ikinci dosya birincinin bitmesini bekler.
- Emekli aylığı ve bazı sosyal yardımlar bakımından haczedilmezlik kuralları farklıdır.
Satış Aşamasında Kritik Eşikler
Haczedilen taşınır veya taşınmazın satışında süreç, kıymet takdiri, satış talebi ve ihale olmak üzere üç kırılma noktasından geçer. Kıymet takdirine itiraz kısa ve hak düşürücü niteliktedir; bu aşamada sessiz kalınırsa sonraki itirazlarda düşük değer üzerinden yapılan ihaleyi bozdurmak güçleşir. Satış talebinin süresinde yapılmaması ise haczin düşmesine yol açabilir.
Borçlu Tarafın Savunma Araçları
Borçlu için üç ayrı hat vardır: haczedilmezlik şikâyeti, taksitle ödeme taahhüdü ve borca ya da imzaya itiraz yollarının usulüne uygun kullanılmış olması. Bu yolların her biri farklı mercie ve farklı süreye tabidir. Özellikle haczedilmezlik şikâyetinin öğrenme tarihinden itibaren işleyen süresi kaçırıldığında, aynı gerekçe sonradan ileri sürülemez.
Tahsil ile Anlaşma Arasında Karar Vermek
Alacaklı açısından satış, uzun ve masraflı bir yoldur; ihale bedeli beklenenin altında kalabilir. Borçlu açısından ise ihale, mal varlığının tamamen elden çıkması demektir. Bu nedenle taraflar çoğu kez satış ilanından önce yapılandırma masasına oturur. Yapılan protokolün icra dosyasına işlenmesi ve haczin akıbetinin metinde açıkça düzenlenmesi, sonradan çıkacak tartışmaları önler. Sözlü mutabakatla satışın durdurulacağını varsaymak, uygulamada en pahalıya mal olan hatadır.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Dosyanızdaki takip türü, borcun kaynağı ve haciz tarihleri sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce hukuki destek almanız uygun olur.