İş kazası sonrasında açılacak dosyalarda iki farklı takvim aynı anda işler: kazanın idari boyutuna ilişkin bildirim yükümlülükleri ve iş sözleşmesine ilişkin talepler için öngörülen süreler. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda, hangi talebin arabuluculuk şartına tabi olduğunun bilinmemesi doğrudan usulden ret sonucunu doğurur. Bu rehber, kaza sonrası dosya kurgusunu ele alıyor.
Kaza Anından İtibaren Bildirim Zinciri
Kazanın kayıt altına alınması sonraki tüm aşamaların temelidir. İşverenin yasal bildirim yükümlülüğü, kolluk tutanağı ve sağlık kuruluşu kayıtları birbirini doğrulayan üç ayrı belgedir. Kaza tespit tutanağının içeriği, kusur değerlendirmesinde ilk başvurulan metin olduğundan, tutanağa eksik veya yanlış geçirilmiş hususlara ilişkin itirazın zamanında kaydedilmesi gerekir.
Bir Aylık Süre Hangi Talep İçin İşler?
Kaza sonrasında iş sözleşmesi feshedilmişse, feshin geçersizliğinin ileri sürülmesi bakımından fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında işe iade talebi ileri sürülemez. Buna karşılık kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklar farklı zamanaşımı sürelerine tabidir; hepsinin aynı takvimde işlediğini varsaymak yanılgı yaratır.
Arabuluculuk Şartının Dışında Kalan Talepler
Önemli bir ayrım, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin rücu taleplerinin dava şartı olarak arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuş olmasıdır. Bu talepler için doğrudan dava açılabilirken, aynı dilekçede yer alan işçilik alacakları bakımından arabuluculuk gerekebilir. Talep kalemlerinin ayrıştırılmadan tek dilekçede toplanması, dosyanın bir kısmının usulden reddine yol açabilir.
Kusur ve Maluliyet Raporlarının Hazırlığı
Tazminat hesabının iki ayağı vardır: kusur dağılımı ve beden gücü kaybı oranı. Bu iki başlığı destekleyen belgeler dosyaya baştan konulmalıdır:
- İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin kayıtlar ve imzalı belgeler
- Kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
- Risk değerlendirme raporu ve periyodik bakım kayıtları
- Tedavi süreci, epikriz ve sağlık kurulu raporları
Yol Seçiminde Yapılan Hatalar
- Ceza soruşturmasının sonucunun beklenmesi gerektiği düşünülerek tazminat dosyasının geciktirilmesi.
- Sosyal güvenlik kurumunca yapılan ödemelerin hesaba katılmaması.
- Asıl işveren‑alt işveren ilişkisinde davanın taraflarının eksik gösterilmesi.
- Destekten yoksun kalma talebinde hak sahiplerinin tamamının belirlenmemesi.
Bu metin genel bir çerçeve sunar; her kazanın oluş biçimi ve işyeri organizasyonu farklıdır. Süreler talep kalemine göre değiştiğinden, dosyanızı açmadan önce hangi talebin hangi yola tabi olduğunu bir hukukçuyla birlikte listelemeniz yerinde olur.