İş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk yerleşmiş bir uygulama olduğu için, iş kazası dosyalarında da her talebin önce arabulucuya götürülmesi gerektiği sanılır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar birlikte okunduğunda tablo farklıdır ve bu fark, davanın usulden reddiyle sonuçlanmasını ya da gereksiz zaman kaybını belirler.
İstisna Nerede Başlıyor
İş Mahkemeleri Kanunu, kanuna ve bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ile işe iade taleplerinde arabuluculuğu dava şartı olarak öngörür. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu şartın dışında tutulmuştur. Yani iş kazası nedeniyle açılacak tazminat davası için arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur; taraflar isterlerse ihtiyari olarak bu yola gidebilir.
Aynı Dosyada İki Ayrı Rejim
Karışıklık, çoğu dosyada birden fazla talebin bir arada bulunmasından doğar:
- İş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat: dava şartı arabuluculuğa tabi değildir.
- Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin gibi işçilik alacakları: dava şartı arabuluculuğa tabidir.
- Kazanın iş kazası olduğunun tespiti talebi: istisna kapsamındadır.
- Kurumun işverene yönelttiği rücu talepleri: istisna kapsamındadır.
İki grubu tek dilekçede birleştirmek isteyen davacı, işçilik alacakları yönünden arabuluculuk son tutanağını sunmadığı takdirde o talepler bakımından dava şartı yokluğuyla karşılaşır.
Görevli Mahkeme
İş kazasından doğan tazminat davaları iş mahkemesinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi davaya bakar. Kurum işlemlerine karşı açılacak davalarda da iş mahkemesi görevlidir. Buna karşılık kaza nedeniyle yürütülen ceza soruşturması tamamen ayrı bir dosyadır ve orada verilen kararın hukuk davasına etkisi ayrıca değerlendirilir.
Yetkili Yer
İş uyuşmazlıklarında dava, davalı gerçek veya tüzel kişinin dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği gibi, işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesinde de açılabilir. Birden fazla davalı bulunması hâlinde bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. İşçi aleyhine yapılmış yetki sözleşmeleri bu seçeneği ortadan kaldırmaz.
Görüşme mi, Dava mı
İş kazası dosyalarında işverenin ya da sigortacının erken dönemde sunduğu ödeme teklifleri, çoğu zaman kusur ve maluliyet oranı belirlenmeden gelir. Bu aşamada imzalanan ibra metinleri, sonradan ortaya çıkan iş gücü kaybı bakımından ciddi sonuçlar doğurur. Teklif değerlendirilecekse, kusur dağılımı ve sürekli iş göremezlik oranına ilişkin veriler beklenmelidir.
Kapanış
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kazanın gerçekleşme biçimi ve talep kalemleri usul yolunu değiştirdiğinden, dosyanızı bir hukukçuyla birlikte ele almanız yararınıza olur.