İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen unsur çoğunlukla olayın ağırlığı değil, kazanın iş kazası olarak tespit edilip edilmediği ve bunun hangi usulle ortaya konduğudur. 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar bildirim ve soruşturma yükümlülüklerini düzenlerken, 7036 sayılı Kanun bu uyuşmazlıkların hangi yargı yolunda görüleceğini belirler.
İki Ayrı Hat: Sosyal Güvenlik ve Tazminat
İş kazası tek bir dava türü doğurmaz. Bir yanda Kurum nezdinde yürüyen bildirim, soruşturma ve gelir bağlanması hattı; diğer yanda işverene karşı açılan maddi ve manevi tazminat hattı vardır. Kurum işlemine karşı yürütülecek süreç ile işverene yöneltilecek tazminat talebi aynı dilekçeye sıkıştırıldığında dosya baştan sakatlanır. Kazanın iş kazası sayılmadığı yönündeki tespite karşı açılacak dava ile ödenmeyen tazminat talebinin muhatabı da aynı değildir.
Arabuluculuk Nerede Devreye Girer
İş uyuşmazlıklarının önemli bir bölümünde arabuluculuk dava şartıdır; ancak iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı tespit, itiraz ve rücu uyuşmazlıkları bu şartın dışında tutulmuştur. Bu ayrımın gözden kaçması iki yönlü zarar üretir: gereksiz yere arabuluculuğa gidilerek zaman kaybedilir ya da dava şartının aranmadığı sanılarak diğer alacak kalemleri bakımından dava usulden reddedilir.
İspat Malzemesi Nasıl Kurulur
- Kaza anına en yakın kayıtlar: olay yeri tutanağı, vardiya çizelgesi, giriş çıkış kayıtları.
- İşverenin yükümlülüklerine ilişkin belgeler: risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım zimmet tutanakları, periyodik bakım raporları.
- Sağlık zinciri: ilk müdahale evrakı, sevk kâğıdı, epikriz ve rapor sürekliliği.
- Tanık listesi: olayı gören ve olay sonrası uygulamayı bilen kişiler ayrı ayrı belirlenir.
Bu belgelerin büyük kısmı işveren tasarrufundadır. Bu nedenle dava dilekçesinde delillerin karşı taraftan celbi açıkça talep edilmeli, hangi belgenin neyi ispatlayacağı tek tek yazılmalıdır.
Kusur ve İlliyet Tartışmasına Hazırlık
Dosyaların çoğu bilirkişi incelemesiyle şekillenir. Kusur oranı, kaçınılmazlık payı ve zararın hesabı bu aşamada belirlenir. Rapora karşı beyanların süresinde ve teknik olarak sunulması, dosyanın kaderini değiştiren adımdır. Rapora itiraz ederken genel ifadeler yerine, hangi belgenin dikkate alınmadığı ve hangi verinin yanlış okunduğu somut olarak gösterilmelidir.
Sürelerin Takibi
Kurum işlemlerine karşı başvurular ile tazminat talepleri farklı zamansal düzenlere tabidir. Ceza soruşturmasının varlığı, hukuk davasındaki zamanaşımı bakımından ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle takvim tek tabloda tutulmalı; ceza dosyasının seyri hukuk dosyasına düzenli olarak yansıtılmalıdır.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi vermeyi amaçlar. İş kazası dosyaları kişiye ve iş yerine özgü verilerle şekillendiğinden, hak kaybı yaşamamak için sürecin başında bir hukukçuyla belge envanteri çıkarmanız uygun olur.