Bir iş kazası sonrasında işçinin ya da hak sahiplerinin karşılaştığı en zorlu aşama, tıbbi süreçle hukuki sürecin aynı anda yürümesidir. 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve 5510 sayılı Kanun birlikte devreye girer; uyuşmazlık ise 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde çözülür. Bu rehber, kazadan sonraki adımları ve kıdem ile tazminat hesabının mantığını ele alır.
Kaza Anından Sonra İlk 72 Saat
İş kazasının işverence SGK'ya bildirilmesi yasal bir yükümlülüktür; bildirim yapılmasa dahi işçi kendisi de olayı kayda geçirtebilir. Bu aşamada olay yeri fotoğrafları, varsa tanık beyanları, hastane kayıtları ve iş güvenliği ekipmanının durumu belgelenmelidir. 6331 kapsamında işverenin risk değerlendirmesi yapıp yapmadığı, kusur oranını doğrudan etkiler.
İki Ayrı Tazminat Kalemini Ayırmak
İş kazası davalarında sıkça karıştırılan nokta, iki farklı hesabın iç içe geçmesidir:
- Maddi tazminat: Sürekli iş göremezlik oranına, kazanç kaybına ve tedavi giderlerine dayanır.
- Manevi tazminat: Yaşanan acı ve elem karşılığıdır, olayın ağırlığına göre takdir edilir.
- Kıdem ve ihbar: İş sözleşmesi kaza nedeniyle feshedilirse ayrıca gündeme gelir.
Kusur ve Bilirkişi İncelemesi
Tazminatın tutarını belirleyen asıl unsur kusur dağılımıdır. Mahkeme genellikle iş güvenliği uzmanından oluşan bilirkişi heyetine başvurur. İşçinin kendi kusurunun tespiti tazminatı azaltabileceğinden, güvenlik eğitimi verilip verilmediği ve talimatların yazılı olup olmadığı dikkatle incelenmelidir.
Süre ve Zamanaşımı Bilinci
İş kazasından doğan tazminat talepleri belirli zamanaşımı süreleriyle sınırlıdır; hakkın zamanında kullanılması için kaza tarihinden itibaren takvim tutulması önemlidir. SGK'ya karşı yürütülecek işlemlerle işverene karşı açılacak dava süreleri farklı işlediğinden ikisi ayrı ayrı izlenmelidir.
Delil Toplarken Gözden Kaçanlar
Vardiya çizelgeleri, fazla mesai kayıtları ve iş yeri hekimi raporları çoğu zaman geç talep edildiği için kaybolur. Bu belgeler hem kusuru hem de kıdem hesabında esas alınacak ücreti kanıtlar. Ücretin gerçek tutarı bordroda düşük gösterilmişse, banka kayıtları ve emsal ücret araştırması devreye girer.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Her iş kazası dosyası; kusur oranı, sigortalılık durumu ve kaza koşulları bakımından kendine özgüdür. Somut olayınız için bir hukukçuyla görüşmeniz yerinde olur.