İşyerinde sistematik biçimde yıldırma, yani mobbing, hem işçinin sağlığını hem iş güvencesini etkiler. 4857 sayılı İş Kanunu haklı fesih ve tazminat hükümlerini, 6331 sayılı Kanun işverenin işçiyi koruma yükümlülüğünü, 5510 sayılı Kanun sosyal güvenlik boyutunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ise yargılama usulünü düzenler. Bu rehber, mobbing iddiasında ispat ve kıdem tazminatı arasındaki bağı ele alır.
Mobbingi Sıradan Anlaşmazlıktan Ayırmak
Mobbingin ayırt edici yanı süreklilik ve sistematikliktir. Tek seferlik bir tartışma veya normal bir uyarı mobbing sayılmaz; asıl önemli olan, davranışların belirli bir kişiyi hedef alarak tekrarlanması ve yıldırma amacı taşımasıdır. Bu nedenle olayların tarih sırasıyla kaydı büyük önem taşır.
İspatta İşçinin Elindeki Araçlar
Mobbing davalarında ispat genellikle zordur; çünkü baskı çoğu zaman kapalı kapılar ardında yaşanır. Yine de şu deliller güçlü destek sağlar:
- Tarih içeren e-posta ve yazışmalar,
- Görev değişikliği veya izolasyonu gösteren yazılar,
- Tanık beyanları,
- Sağlık kuruluşundan alınan raporlar.
İş hukukunda ispat yükü bazı hallerde işçinin lehine yumuşatılsa da, olayların inandırıcı bir bütün oluşturması beklenir.
Haklı Nedenle Fesih ve Kıdem
Ağır ve sürekli mobbinge maruz kalan işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu durumda kural olarak kıdem tazminatı hakkı doğar. Ancak feshin gerekçesi ve zamanlaması dikkatle kurulmalıdır; erken veya dayanaksız fesih, tazminat hakkını riske atabilir.
Kıdem Hesabının Temel Mantığı
Kıdem tazminatı, çalışılan her tam yıl için son brüt ücret üzerinden hesaplanır; bir yıldan artan süreler oranlanır. Bu nedenle gerçek ücretin ve fiili çalışma süresinin doğru belirlenmesi hesabın özüdür. Ücret bordroda düşük gösterilmişse banka kayıtları devreye girer.
Süreye Karşı Dikkatli Olmak
Hem haklı fesih hakkının kullanımı hem tazminat talepleri belirli sürelere tabidir. Mobbing olaylarının ve fesih gerekçesinin öğrenildiği tarihler kayıt altına alınmalı, hak kaybı yaşanmaması için takvim titizlikle izlenmelidir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Her mobbing ve kıdem dosyası; delil durumu, çalışma süresi ve fesih koşullarına göre farklıdır. Adım atmadan önce somut olayınızı bir hukukçuya değerlendirtmeniz yerinde olur.