İş ilişkisi sona erdiğinde işçinin karşısına birbirinden farklı sürelere tabi talepler çıkar. 4857 sayılı İş Kanunu, iş mahkemeleri usulünü düzenleyen 7036 sayılı Kanun, sosyal güvenlik bakımından 5510 sayılı Kanun ve iş sağlığı güvenliği bakımından 6331 sayılı Kanun aynı olayın farklı yüzlerini düzenler. Uygulamadaki en keskin kayıp, bu sürelerin tek bir süreymiş gibi düşünülmesinden doğar.
Hangi Talep Hangi Takvime Bağlı
Feshin geçersizliği ve işe iade talebi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurmayı gerektirir. Bu kısa süre, kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret alacakları için geçerli olan zamanaşımı süreleriyle karıştırılmamalıdır. İşe iade yönünden bir aylık süre kaçırıldığında, aynı fesih için parasal talepler hâlâ ileri sürülebilse de iş ilişkisinin devamına yönelik talep imkânı kapanır. Bu nedenle fesih bildiriminin eline geçtiği tarih, işçinin ilk not alması gereken veridir.
Arabuluculuk Aşamasını Boş Geçirmemek
İş uyuşmazlıklarının önemli bölümünde arabuluculuk dava şartıdır. Son tutanağın içeriği sonraki aşamayı doğrudan etkiler: hangi taleplerin görüşüldüğü tutanakta yazmıyorsa, o talepler bakımından dava şartının yerine getirilip getirilmediği tartışma konusu olabilir. Tutanağa talep başlıklarının tek tek yazdırılması, sonradan doğacak usul itirazlarını önler.
İşçinin Toplaması Gereken Kayıtlar
- Fesih bildirimi ve tebliğ tarihini gösteren belge
- İşe giriş ve çıkış bildirgeleri ile hizmet dökümü
- Ücret bordroları, banka hesap hareketleri ve elden ödeme varsa buna ilişkin kayıtlar
- Puantaj kayıtları, giriş çıkış turnike verileri, servis ve mesai çizelgeleri
- Yıllık izin defteri ve kullanılan izinlere ilişkin imzalı belgeler
- İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine, tutulan tutanaklara ilişkin kayıtlar
Fazla Çalışmanın İspatı
Fazla mesai talepleri, dosyanın en çok tartışılan kalemidir. İşyeri kayıtlarının işveren elinde olduğu durumlarda işçi çoğunlukla tanık beyanına dayanır; ancak imzalı bordroların varlığı bu beyanın etkisini sınırlayabilir. Bu nedenle bordroların hangi dönemi kapsadığı, ihtirazi kayıt konularak imzalanıp imzalanmadığı ve ödeme tutarlarının bordroyla uyumlu olup olmadığı önceden kontrol edilmelidir. Çalışma düzenini gösteren kurumsal yazışmalar da destekleyici delil olarak değer taşır.
Son Not
Bu metin genel bilgi verir; iş ilişkisinin türü, feshin gerekçesi ve işyerindeki kayıt düzeni sonucu değiştirebilir. Özellikle kısa süreli taleplerde gecikmemek adına, fesihten hemen sonra bir hukukçudan görüş alınması yararlı olur.