İşe iade talebi ile kıdem ve ihbar alacaklarının hesabı, çoğu dosyada aynı belgelere dayanır ama farklı yollarla ilerler. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde hazırlanan bu rehber, kıdem hesabını doğrudan etkileyen delil eksikliği sorununu ve bunu azaltmaya yarayan kontrol adımlarını ele alır.
İki Talebin Kesiştiği Nokta
İşe iade davası feshin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığını sorgular; kıdem ve ihbar alacağı ise iş ilişkisinin süresi ve sona erme biçimiyle ilgilidir. Aynı fesih işlemi her iki tarafta da değerlendirileceği için, fesih bildirimindeki gerekçe ifadesi hem davanın sonucunu hem de hesabı etkiler. Gerekçesiz veya sonradan değiştirilen fesih bildirimleri, işveren tarafında en sık görülen zayıflıktır.
Hesabı Değiştiren Belgeler
- Bordro ve banka ödeme kayıtları; ikisi arasındaki fark, kayıt dışı ödeme iddiasının temel dayanağıdır.
- Sosyal güvenlik hizmet dökümü; giriş çıkış tarihleri ile fiilî çalışma arasındaki uyumsuzluk kıdem süresini doğrudan etkiler.
- Yol, yemek, konaklama, servis ve düzenli prim gibi yan menfaatlere ilişkin belgeler; bunlar giydirilmiş ücretin hesabına girer.
- Fazla çalışma ve hafta tatili iddiaları için giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve iş yazışmaları.
- İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamındaki eğitim ve tutanak kayıtları; fesih gerekçesi bu alandaysa belirleyici olur.
Arabuluculuk Aşamasında Yapılan Hatalar
- Talep kalemlerinin başvuruda eksik yazılması; sonraki aşamada dar bir çerçeveye sıkışma riski doğurur.
- Anlaşma metninin kapsamının belirsiz bırakılması; hangi alacakların ibra edildiği açıkça yazılmalıdır.
- Ücretin miktarına ilişkin tartışmanın hiç kayda geçirilmemesi.
- Süreye ilişkin en kritik nokta: işe iade talebi için öngörülen başvuru süresi kısadır ve hak düşürücü niteliktedir; fesih bildiriminin tebliğ tarihi mutlaka belgelenmelidir.
Giydirilmiş Ücretin İspatı
Kıdem tazminatının hesabında esas alınan ücret, çıplak ücretten farklıdır. Düzenli olarak sağlanan menfaatlerin parasal karşılığı bu hesaba eklenir. Uygulamada en çok kayıp, bu menfaatlerin süreklilik taşıdığının gösterilememesinden doğar. Tek bir aya ait fiş ya da bir dönemlik ödeme, süreklilik iddiasını taşımaz; birkaç yıla yayılan düzenli kayıt aranır.
Ücretin bordroda düşük gösterildiği iddiasında ise emsal ücret araştırması, meslek odası yazıları ve aynı işyerinde çalışan tanık beyanları birlikte kullanılır. Bu üçlünün eksik kalması, iddianın hesap aşamasında karşılık bulmamasına yol açar.
Dosyayı Toparlarken
İş ilişkisi devam ederken toplanabilecek belgelerin fesihten sonra temini çok daha zordur. Bordro örnekleri, yazışmalar ve görev tanımının düzenli olarak arşivlenmesi, ileride hesap tartışmasını büyük ölçüde sadeleştirir.
Bu metin genel çerçeveyi aktarmak için hazırlanmıştır. İş uyuşmazlıklarında sonuç, işyeri uygulamasına ve fesih biçimine göre değiştiğinden, başvuru öncesinde uzman bir hukukçuyla görüşülmesi önerilir.