İşçilik alacağı dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddianın haklılığı değil, o iddianın hangi belgeyle ispatlandığıdır. 4857 sayılı Kanun, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve 5510 çerçevesinde her alacak kaleminin ispat yükü farklı taraftadır. Bu rehber, fesihten arabuluculuğa uzanan süreçte ispat malzemesini takvimle birlikte kurmaya odaklanır.
Fesih Anı: Takvimin ve İspatın Ortak Başlangıcı
Feshin kim tarafından, hangi tarihte ve hangi gerekçeyle yapıldığı yazılı olarak sabitlenmelidir. İhbar yazısı, tutanak, e-posta veya SGK çıkış kodu bu noktada belirleyicidir. Fesih gerekçesinin sonradan değiştirilmesi ihtimaline karşı, ilk bildirimdeki ifadeler olduğu gibi kayda alınır. İşe iade talebi düşünülüyorsa, bu yolun kendi süresi ayrı bir satırda izlenmelidir; alacak talepleriyle aynı takvimde değerlendirilmesi hataya yol açar.
Hangi Alacak Neyle İspatlanır
- Ücret ve ek ödemeler: banka hesap hareketleri, bordrolar, ihtirazi kayıt konulup konulmadığı
- Fazla çalışma: giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri, işyeri iletişim kayıtları, tanık beyanı
- Yıllık izin: imzalı izin defteri veya eşdeğer kayıt; kaydın yokluğu işveren aleyhine sonuç doğurabilir
- Kıdem ve ihbar: hizmet süresini gösteren SGK dökümü ve giriş-çıkış tarihleri
- İş kazası kaynaklı talepler: kaza tutanağı, rapor ve 6331 kapsamındaki eğitim/önlem belgeleri
Arabuluculuk Görüşmesine Hazırlık Sırası
- Alacak kalemleri ayrı satırlarda, brüt-net ayrımı yapılarak hesaplanır.
- Her kalemin yanına ispat aracı yazılır; delilsiz kalan kalem işaretlenir.
- İşverenin savunma ihtimalleri önceden listelenir ve karşı belge hazırlanır.
- Toplantıya katılacak kişinin temsil ve sulh yetkisi belgelenir.
- Görüşme tutanağının içeriği için taslak hazırlanır.
Anlaşma Kararını Verirken Tartılacaklar
Arabuluculukta varılan anlaşmanın bağlayıcılığı güçlüdür; bu nedenle imza öncesi tereddütler tutanağa geçirilmelidir. Anlaşma kapsamına hangi kalemlerin girdiği tek tek yazılmalı, kapsam dışı bırakılan talepler açıkça saklı tutulmalıdır. "Tüm haklarımdan feragat" tarzı geniş ifadeler, ileride ortaya çıkabilecek talepleri de kapatır. Delili zayıf kalemler için anlaşma makul olabilirken, belgeyle desteklenen kalemlerde acele etmemek çoğu zaman daha isabetlidir.
Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır; işyeri uygulaması, sözleşme türü ve fesih sebebi sonucu değiştirebilir. Alacak listenizi ve elinizdeki belgeleri görüşme öncesinde hukuki incelemeye almanız faydalı olacaktır.