İşçilik alacaklarında uyuşmazlığın büyük bölümü hakkın varlığında değil, hesabın nasıl yapıldığındadır. Giydirilmiş ücretin içine hangi kalemlerin gireceği, hangi dönemlerin hizmet süresine sayılacağı ve tavan uygulamasının nasıl işleyeceği taraflar arasında farklı okunur. Bu rehber, kıdem hesabına yönelik itirazın arabuluculuktan davaya uzanan adımlarını ele alıyor.
Arabuluculuk aşaması bir formalite değildir
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarına ilişkin taleplerde arabuluculuk dava şartıdır. Buradaki en yaygın hata, arabuluculuk görüşmesine hesap yapmadan gidilmesidir. Karşı tarafın sunduğu rakam üzerinden imzalanan anlaşma tutanağı, sonradan eksik hesaplandığı fark edilse bile kural olarak bağlayıcıdır. Bu nedenle görüşmeden önce şu üç veri hazır olmalıdır: hizmet dökümü, son bir yıla ait ücret bordroları ve yan haklara ilişkin kayıtlar.
Anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren dava açma süresi işlemeye başlar ve bu süre kısadır. Tutanağın tarihinin kayda geçirilmesi, sonraki adımın en kritik parçasıdır.
Giydirilmiş ücret: tartışmanın merkezi
Kıdem tazminatı çıplak ücret üzerinden değil, süreklilik arz eden yan haklarla birlikte hesaplanır. Uygulamada hesaba dahil edilip edilmemesi tartışılan başlıca kalemler şunlardır:
- Yol ve yemek yardımı ile bunların fiilî çalışılan gün sayısına göre hesaplanma biçimi
- Düzenli ödenen ikramiye ve prim uygulamaları
- Konut, araç veya yakıt gibi ayni sağlanan menfaatler
- Arızi nitelikte olduğu ileri sürülen ödemeler
Bir kalemin hesaba girmesi için süreklilik unsuru aranır. Bu nedenle itirazda kalemin adı değil, hangi dönemlerde ve hangi düzenlilikle ödendiği gösterilmelidir.
Hizmet süresinin belirlenmesi
- Aynı işverene ait farklı şirketler arasında geçen çalışma, organik bağ ortaya konabiliyorsa tek hizmet olarak değerlendirilebilir
- Alt işveren değişikliklerinde çalışmanın kesintisiz sürdüğü belgelenmelidir
- Askerlik, ücretsiz izin ve raporlu dönemlerin süreye etkisi ayrı ayrı hesaplanmalıdır
- 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet kayıtları ile fiilî çalışma arasında fark varsa bu fark ayrıca ele alınmalıdır
Hizmet süresi tartışmalıysa hizmet tespiti ayrı bir hattır; bu tür talepler kural olarak arabuluculuk kapsamı dışında değerlendirilir ve muhatabı yalnızca işveren değildir.
Dava dilekçesinde hesabı görünür kılmak
İş mahkemesinde hesap çoğunlukla bilirkişi raporuyla şekillenir. Rapor geldiğinde yapılacak itirazın etkili olması için dilekçede hesabın temel parametreleri baştan yazılı olmalıdır: işe giriş ve çıkış tarihleri, esas alınan brüt ücret, yan hak kalemleri ve talep edilen faiz türü. Rapora itiraz genel ifadelerle değil, hangi parametrenin neden yanlış alındığı gösterilerek yapılmalıdır.
Zamanaşımı ve fesih tarihi
Kıdem tazminatında zamanaşımı fesih tarihinden işler; bu nedenle fesih tarihinin ve fesih biçiminin belgelenmesi hesaptan önce gelir. İhbar, fazla çalışma ve yıllık izin alacaklarının süreleri ise ayrı değerlendirilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Ücret yapısı ve çalışma geçmişi her dosyada farklıdır; hesabınızı belgelerle birlikte inceleyecek bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.