İşe iade talebi, iş hukukundaki en kısa süreye bağlı taleplerden biridir. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmadığında, talebin esası hiç tartışılmadan hak kaybı doğar. Bu rehber sürenin nasıl hesaplanacağı ve ispat yükünün kimde olduğu üzerinde durur.
Bir Aylık Sürenin Başlangıcı
Süre, fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihten işlemeye başlar. Bildirimin elden verildiği ancak imzadan kaçınıldığı hâllerde tutanağın usulüne uygun düzenlenmiş olması aranır. Posta yoluyla gönderilen bildirimlerde esas alınacak tarih gönderim tarihi değil, tebligatın yapıldığı tarihtir. İhbar önelli fesihlerde sürenin bildirimin yapıldığı tarihten başladığı da gözden kaçırılmamalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir.
Kimler İşe İade Talep Edebilir
- Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran bir işyerinde çalışıyor olmak
- En az altı aylık kıdeme sahip bulunmak
- Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışmak
- İşveren vekili konumunda bulunmamak
Otuz işçi sayısının hesabında işverenin aynı iş kolundaki diğer işyerleri de dikkate alınır. Bu nedenle işçi, yalnızca çalıştığı şubeye bakarak kapsam dışı olduğu sonucuna varmamalıdır.
İspat Yükü İşverendedir
4857 sayılı Kanun, feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükünü işverene bırakmıştır. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse bu iddiayı ispatla yükümlü olur. İşverenden beklenen belgeler performans değerlendirmeleri, savunma istem yazıları, disiplin kayıtları, ekonomik gerekçeye dayanılıyorsa mali tablolar ve fesihten sonra aynı pozisyona işe alım yapılıp yapılmadığına ilişkin kayıtlardır. Savunması alınmadan davranış veya verimliliğe dayalı olarak yapılan fesihlerde geçerlilik tartışması ayrıca gündeme gelir.
Karar Sonrası Takvim
İşe iade kararı kesinleştiğinde işçinin, kanunda öngörülen on iş günlük süre içinde işe başlamak için işverene başvurması gerekir. Bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hâle gelir ve karara bağlanan sonuçlardan yararlanılamaz. Başvurunun yazılı ve tarihi belgelenebilir biçimde yapılması şarttır. İşveren işçiyi başlatmazsa, kararda belirlenen işe başlatmama tazminatı ile en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti gündeme gelir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; fesih türü ve işyerinin yapısı sonucu değiştirebilir. Bir aylık süre çok kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız önemlidir.