İş sözleşmesi feshedilen işçi için iki temel hak gündeme gelir: koşulları varsa işe iade ve hizmet süresine bağlı kıdem tazminatı. 4857 ve 7036 sayılı kanunlar çerçevesinde bu haklar farklı süreç ve sürelere tabidir. Bu rehber feshin ardından işçinin izleyeceği yolu ele alır.
İşe İade Koşulları
İşe iade davası herkes için değil, belirli koşulları karşılayan işçiler içindir: belli sayıda çalışanı olan işyerinde, yeterli kıdeme sahip ve iş güvencesi kapsamındaki işçi, geçerli sebep gösterilmeden yapılan feshe karşı işe iade isteyebilir. Bu koşullardan biri eksikse işe iade değil, tazminat yolları öne çıkar.
Zorunlu Arabuluculuk
İşe iade ve işçilik alacaklarında, dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, düzenlenen son tutanaktan itibaren belirli süre içinde dava açılmalıdır. Bu sürenin kaçırılması hak kaybına yol açar; bu yüzden arabuluculuk süreci ile dava süresi birlikte takip edilmelidir.
Kıdem Tazminatı Hesabında Kalemler
- Toplam çalışma (hizmet) süresi
- Giydirilmiş brüt ücret: çıplak ücrete ek düzenli menfaatler
- Fesih türü: kıdeme hak kazandıran bir fesih olup olmadığı
- İhbar, yıllık izin ve fazla mesai gibi diğer alacaklar
Fesih Türünün Önemi
Kıdem tazminatına hak kazanılması feshin türüne bağlıdır. İşçinin haklı nedenle feshi veya işverenin haklı neden olmadan feshi kıdeme hak kazandırırken, işçinin haklı sebep olmadan istifası kural olarak kazandırmaz. Bu nedenle feshin nasıl gerçekleştiği ve nasıl belgelendiği belirleyicidir.
Dava Öncesi Kontrol
- Fesih bildirimi ve gerekçesi incelenir.
- İşe iade koşullarının sağlanıp sağlanmadığı belirlenir.
- Kıdem, ihbar ve diğer alacaklar hesaplanarak arabuluculuğa hazırlanılır.
Bu yazı genel bilgilendirmedir. Hak ve süreler işçinin durumuna ve fesih biçimine göre değişir; iş sözleşmeniz feshedildiyse, arabuluculuk süresi kısa olduğundan vakit kaybetmeden değerlendirme almanız yerinde olur.