Mobbing iddiaları, iş hukukunun ispatı en zor başlıklarından biridir; çünkü tek bir olay değil, süreklilik gösteren bir davranış örüntüsü tartışılır. Buna karşılık işçinin elindeki hukuki araçlar oldukça kısa sürelere bağlıdır. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ile 6331 ve 5510 sayılı düzenlemeler ekseninde ilerleyen bu rehber, mobbing iddiasında hangi adımın hangi sırayla atılacağını konu alıyor.
Ayrılmadan Önce Kaydı Kurun
Mobbing dosyalarında en büyük kayıp, işyerinden ayrıldıktan sonra hiçbir belgeye erişilememesidir. İş ilişkisi sürerken; görev değişiklikleri, yetki daraltmaları, izin talep ve retleri, tutanaklar, savunma istemleri ve yazışmalar tarih sırasıyla kayıt altına alınmalıdır. İşyerinde kurulu şikâyet mekanizmasına yapılan başvurunun yazılı örneği, sonraki aşamada işverenin bilgisi olduğunu göstermesi bakımından değerlidir.
Haklı Nedenle Fesihte Süre Çok Kısadır
4857 sayılı Kanun, işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkını, fesih sebebini öğrendiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl ile sınırlar. Mobbing gibi süregelen davranışlarda bu sürenin hangi olaydan itibaren işleyeceği tartışmalıdır; süreklilik arz eden fiillerde her yeni olayla birlikte yeniden değerlendirme yapılması gerekir. Yine de beklemek, hakkın kullanılamamasına yol açabileceğinden, fesih kararı verilecekse gecikilmemelidir.
İşe İade Yolunda Bir Aylık Süre
İş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmişse ve iş güvencesi kapsamındaysanız, 7036 sayılı Kanun uyarınca fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre kaçırıldığında işe iade talebi ileri sürülemez. Buna karşılık kıdem ve ihbar tazminatı ile mobbingden doğan tazminat talepleri farklı sürelere tabidir; taleplerin tek bir takvimde toplanması hata doğurur.
İspatı Güçlendiren Unsurlar
- Aynı yönde beyanda bulunabilecek çalışan ve eski çalışan tanıklar
- Sağlık kuruluşundan alınan ve dönemsel başvuruları gösteren kayıtlar
- Performans değerlendirmelerindeki ani ve gerekçesiz düşüşler
- Görev tanımının fiilen boşaltıldığını gösteren organizasyon yazışmaları
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyeri yükümlülüklerine ilişkin kayıtlar
Başvuru Sırasını Planlamak
- Olay kronolojisini tek sayfada, tarih ve kişi bilgisiyle çıkarın.
- Fesih öncesinde işverene yazılı bildirim yaparak sürecin kayda geçmesini sağlayın.
- Fesih tarihini ve tebliğ tarihini ayrı ayrı not edin.
- Arabuluculuk başvurusunu talep kalemlerini eksiksiz yazarak yapın.
- Anlaşma sağlanamazsa dava süresinin tutanak tarihinden işleyeceğini takvime ekleyin.
Bu rehber genel bilgilendirme sunar; olayların süresi, işyerinin yapısı ve fesih biçimi sonucu doğrudan etkiler. Süreler çok kısa olduğundan, ayrılma kararı vermeden önce belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız yerinde olur.