İşe iade talebi, iş hukukunun en sıkı takvime bağlı süreçlerinden biridir. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren önce arabulucuya başvurulması, anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan sonra dava açılması gerekir. Bu zincirde kaçırılan bir halka, geçerli sebep tartışmasına hiç girilmeden talebin reddine yol açar. 4857 ve 7036 çerçevesinde işleyen bu süreçte ispat yükünün nasıl dağıldığını bilmek, hazırlığı baştan doğru kurmayı sağlar.
İspat Yükü Kimde? Dengeyi Belirleyen Kural
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Pratikte bu denge şu anlama gelir: işveren performans, ekonomik gereklilik veya davranış iddiasını yazılı ve tarihli belgelerle kurmak zorundadır; işçi ise sendikal faaliyet, şikâyet sonrası misilleme, doğum veya rapor sonrası tasfiye gibi bir örüntüyü göstermeye çalışır.
Fesih Dosyasında Aranan Belgeler
- Fesih bildiriminin yazılı olup olmadığı, sebebin açık ve kesin biçimde gösterilip gösterilmediği.
- Davranış veya verim kaynaklı fesihlerde işçiye savunma hakkı tanındığını gösteren kayıtlar.
- İşletmesel karar iddiasında organizasyon şeması, aynı dönemde yapılan yeni istihdamlar ve iş ilanları.
- Performans iddiasında hedeflerin önceden bildirildiğini ve ölçüm yönteminin tutarlı uygulandığını gösteren veriler.
- Feshin son çare olduğunu değerlendirmek için nakil, eğitim ve pozisyon önerisi yazışmaları.
Arabuluculuk Toplantısını Boşa Geçirmemek
Zorunlu arabuluculuk yalnızca bir dava şartı değil, karşı tarafın savunmasını erken görme fırsatıdır. Toplantıda işverenin dile getirdiği fesih gerekçesi ile daha sonra dosyaya sunulan gerekçenin farklılaşması, ilerleyen aşamada tutarlılık tartışması doğurur. Anlaşma hâlinde tutanakta işe başlatma, boşta geçen süre ve iş güvencesi tazminatı kalemlerinin ayrı ayrı ve rakamsal olarak yazılması gerekir; toplu ve belirsiz ifadeler sonradan icra ve vergi boyutunda sorun yaratır.
Süre Riskini Yönetmek
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi belgeye dayalı olarak sabitlenir.
- Arabuluculuk başvuru tarihi ve son tutanak tarihi aynı takvimde tutulur.
- Son tutanaktan sonra dava açma süresinin bitiminden birkaç gün önce bir kontrol noktası konulur.
- İşe başlatma talebi ve işverenin cevabı aşamasındaki süreler ayrıca not edilir; bu aşamada gecikmek kazanılmış bir kararı işlevsiz bırakabilir.
Kapanış Notu
İşe iade davasında sonucu belirleyen şey çoğu zaman anlatı değil, tarihli belgedir. Fesih anından itibaren yazışmaların saklanması ve takvimin tek elden yönetilmesi, ispat çalışmasının yarısını tamamlar. İşyerinizin ve feshin özelliklerine göre değerlendirme değişeceğinden, süreci bir hukukçuyla birlikte planlamanız yararınıza olacaktır.