İşyerinde sistematik baskı iddiası, işçilik alacaklarından farklı olarak hem süreklilik hem ispat boyutu taşır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde ilerleyen bu dosyalarda ise davadan önce aşılması gereken bir eşik vardır: dava şartı olarak arabuluculuk. Bu eşiğin ardından açılan pencere dardır ve kaçırıldığında dava usulden reddedilir.
Hangi Talep Arabuluculuğa Tabi?
7036 sayılı kanun, işçi ve işveren arasındaki alacak ile işe iade taleplerini dava şartı arabuluculuğa bağlamıştır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bu kapsamın dışında tutulmuştur. Mobbing iddiası çoğu zaman karma bir tablo yaratır: haklı fesih sonucu doğan kıdem ve ihbar tazminatı arabuluculuğa tabiyken, sağlık zararına dayandırılan manevi tazminat talebi farklı değerlendirilebilir. Bu ayrım yapılmadan tek dilekçeyle açılan dava, kısmen usulden reddedilebilir.
Son Tutanaktan Sonra İşleyen Süre
Arabuluculuk faaliyeti anlaşmazlıkla sonuçlandığında son tutanağın düzenlendiği tarih, dava için kritik başlangıçtır. Kanunun öngördüğü süre içinde dava açılmazsa, arabuluculuk aşaması yeniden işletilmedikçe dava şartı yerine getirilmiş sayılmaz. İşe iade talebinde ise iki katmanlı bir takvim vardır: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren arabulucuya başvuru süresi ve son tutanaktan itibaren dava süresi. Bu iki sürenin ayrı ayrı hesaplanmaması, uygulamada en sık görülen hak kaybı sebebidir.
Yetkili İş Mahkemesi
İş uyuşmazlıklarında yetki, davalı işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesine göre belirlenir; ayrıca birden fazla davalı bulunması hâlinde ek seçenekler doğar. Önemli olan nokta, arabuluculuk başvurusunun da yetkili yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılmasıdır. Yetkisiz büroya yapılan başvuruya karşı süresinde itiraz edilirse, tamamlanmış sanılan arabuluculuk aşaması geçersiz sayılabilir ve dava şartı yokluğundan ret gündeme gelir.
Mobbing İspatında Delil Düzeni
- Olayların tarih, saat, yer ve tanık bilgisiyle kronolojik olarak kaydedilmesi.
- Görev değişikliği, yetki daraltma ve izin taleplerinin reddine ilişkin yazışmalar.
- Performans değerlendirmelerindeki ani ve gerekçesiz değişimler.
- Sağlık kuruluşu kayıtları ile olayların tarihleri arasındaki örtüşme.
- 6331 kapsamındaki bildirim ve şikâyetlerin işverence nasıl karşılandığı.
Arabuluculuk Oturumunda Strateji
Bu aşama yalnızca bir formalite değildir. Son tutanağa geçirilen talep kalemleri, sonraki davada tartışmanın çerçevesini etkileyebilir. Bu nedenle taleplerin tutanakta eksiksiz ve anlaşılır biçimde yer alması sağlanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her iş ilişkisinin fesih şekli ve belge düzeni farklıdır. Kendi dosyanızda hangi talebin arabuluculuğa tabi olduğunu ve dava süresinin ne zaman dolduğunu belirlemek için evrakınızla birlikte hukuki destek almanız yerinde olur.