İşyerinde sistematik baskıya dayalı fesih iddiaları, hem ispatı hem hesabı zor dosyalardır. 4857 sayılı Kanun fesih ve tazminat esaslarını, 7036 sayılı Kanun dava öncesi zorunlu aşamayı, 5510 sayılı Kanun sigortalılığa ilişkin boyutu, 6331 sayılı Kanun ise işverenin koruma yükümlülüğünü ilgilendirir. Aşağıda, hakkın esasından önce dosyayı bitirebilen usule aykırı işlem riskleri ele alınmaktadır.
Zorunlu Arabuluculuk Aşamasını Eksiksiz Geçmek
İşçilik alacaklarına ilişkin taleplerin önemli bölümünde arabulucuya başvuru dava şartıdır. Buradaki en yaygın hata, başvuru formunda yalnızca bazı kalemlerin yazılmasıdır. Son tutanakta yer almayan bir alacak kalemi için açılan dava, dava şartı yokluğundan reddedilebilir. Bu nedenle başvuruda kıdem, ihbar, fazla çalışma, yıllık izin ve tazminat talepleri ayrı ayrı belirtilmelidir. Tutanakta tarafların unvan ve kimlik bilgilerinin doğru yazılması da sonradan sorun çıkmasını önler.
Mobbing İddiasının Delillendirilmesi
Bu iddialarda tek bir olay değil, süreklilik ve sistematiklik aranır. Dosyaya sunulacak malzeme buna göre kurgulanmalıdır:
- Tarih sırasına dizilmiş yazışma ve mesaj dökümleri
- Görev tanımında yapılan tek taraflı değişikliklere ilişkin belgeler
- Sebepsiz yer veya bölüm değişikliği bildirimleri
- Savunma istem yazıları ile verilen yanıtlar
- Aynı dönemde tanık olan çalışanların listesi
- Varsa işyeri hekimi veya sağlık kuruluşu kayıtları
Kayıtların elde ediliş biçimi tartışmalıysa, hukuka uygunluk boyutu önceden değerlendirilmelidir.
Haklı Fesih Bildiriminin Yazımı
İşçinin haklı nedenle feshinde, fesih bildiriminin içeriği daha sonra dosyanın çerçevesini belirler. Bildirimde sebep gösterilmemesi veya gerçek sebepten farklı bir gerekçe yazılması, yargılamada savunmayı zorlaştırır. Fesih hakkı, öğrenmeden itibaren işleyen süre içinde kullanılmalıdır; bu nedenle bildirim tarihi ile son olayın tarihi arasındaki bağ açık olmalıdır.
Kıdem Hesabında Gözden Kaçan Kalemler
Hesap, çıplak ücret üzerinden değil giydirilmiş ücret esas alınarak yapılır. Yol, yemek, ikramiye ve düzenli ödenen sosyal yardımların aylık karşılığı hesaba dahil edilir. Kıdem tazminatı bakımından tavan uygulaması, faiz türü ve faiz başlangıcı ayrıca belirlenmelidir. Sigorta kayıtlarındaki eksik gün veya düşük ücret bildirimi varsa, bu husus 5510 sayılı Kanun kapsamındaki tespit boyutuyla birlikte değerlendirilmelidir.
Zamanaşımı ve Talep Sırası
Alacak kalemlerinin zamanaşımı süreleri aynı değildir. Bu nedenle en eski tarihli kalemler önceliklendirilmeli, dava dilekçesinde talep sıralaması buna göre kurulmalıdır. Belirsiz alacak veya kısmi talep tercihinin sonuçları da baştan hesaplanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Her işyerinin uygulaması ve her feshin arka planı farklı olduğundan, bordro ve yazışmalarınız üzerinden ayrı bir hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.