Hizmet tespiti, emeklilik reddi ya da prim borcu gibi Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) uyuşmazlıklarında, çoğu kişi doğrudan dava açmaya çalışırken zorunlu ön başvuru aşamasını atlar. Bu rehber, 5510 ve 7036 sayılı Kanunlar çerçevesinde SGK uyuşmazlıklarında izlenecek yolu ve süreleri ele alır.
Önce Kuruma Başvuru Zorunluluğu
SGK ile prim, hizmet ve emeklilik gibi konulardaki uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce kural olarak Kuruma başvuru yapılması bir dava şartıdır. Kurum başvuruyu belirli bir süre içinde cevaplamazsa talep reddedilmiş sayılır ve dava yolu açılır. Bu ön aşama tamamlanmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilebilir; bu yüzden başvurunun ve cevabın tarihleri titizlikle izlenmelidir.
Hizmet Tespitinde İspatın Ağırlığı
Sigortasız çalıştırıldığını ileri süren işçinin açtığı hizmet tespiti davası, iş hukukunun en delil-yoğun dosyalarından biridir. Burada mahkeme, resmi kayıtlarla desteklenmeyen beyanlara temkinli yaklaşır; bu nedenle çalışmanın somut ve doğrulanabilir biçimde ortaya konması gerekir:
- İşyeri kayıtları, ücret bordroları ve banka ödeme hareketleri
- Aynı dönemde aynı işyerinde sigortalı çalışan tanıkların beyanı
- İşe giriş-çıkış, servis, yemek kartı gibi çalışmayı gösteren yan kayıtlar
- İşverenle yapılan yazışmalar ve göreve ilişkin belgeler
Arabuluculuk ve İş Mahkemesi
7036 sayılı Kanun uyarınca pek çok işçilik alacağı talebinde önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır; ancak hizmet tespiti gibi kamu düzenini ilgilendiren bazı uyuşmazlıklar bu kapsamda farklı değerlendirilebilir. Bu yüzden uyuşmazlığın türü, arabuluculuğun zorunlu olup olmadığını belirlemek için doğru sınıflandırılmalıdır.
Kısa Süreleri Takip Etmek
Kurumun red işlemine ya da cevabına karşı dava, belirli ve kısa bir süreye bağlıdır. Bu süre kaçırıldığında işlem kesinleşir. Bu nedenle Kuruma başvuru tarihi, cevabın tebliğ tarihi ve dava süresinin son günü aynı takvimde izlenmelidir.
Her sigortalılık geçmişi ve uyuşmazlık farklı belgelere dayandığından, başvuru ve dava sürenizin durumu somut kayıtlarla değerlendirilmeli; hak kaybını önlemek için zamanında hukuki destek alınması yerinde olur.