Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları, iş hukuku dosyalarından farklı bir ispat mantığı taşır: karşı tarafta yalnızca işveren değil, kayıt sistemine dayanan bir kurum vardır. 5510 sayılı Kanun, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu ekseninde ilerleyen bu rehber, kayıt dışı çalışmanın ve prim uyuşmazlıklarının ispatında takvimin nasıl kurulacağını ele alıyor.
Kurum Kaydı Başlangıç Noktasıdır
Dosyaya başlarken ilk yapılması gereken, sigortalılık hizmet dökümünün eksiksiz alınmasıdır. Hangi dönemlerin bildirildiği, hangi işyeri sicil numarası üzerinden kayıt yapıldığı ve prim gün sayılarındaki boşluklar buradan görülür. İddia, ancak bu dökümdeki boşlukla örtüştüğü ölçüde anlam kazanır; dökümle çelişen bir anlatım baştan zayıf kalır.
Kayıt Dışı Çalışmayı Görünür Kılan Deliller
- İşyeri kayıtları, puantaj cetvelleri ve giriş çıkış kayıtları
- Aynı dönemde aynı işyerinde bildirilmiş komşu tanıklar
- Ücret ödemelerine ilişkin banka hareketleri
- Meslek odası, vergi dairesi ve ruhsat kayıtları
- İşyerinin o dönemde faal olduğunu gösteren resmi belgeler
Sosyal güvenlik hakkı kamu düzeninden sayıldığından, ispatta yalnızca tanık beyanına dayanmak çoğu kez yeterli görülmez; yazılı ve resmi kaynaklı delillerle desteklenmesi beklenir.
Hizmet Tespitinde Süre Duyarlılığı
Hizmet tespiti talepleri, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren işleyen bir süreye tabidir ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Ancak kurumun kendi denetimiyle çalışmanın tespit edildiği hallerde durum değişebilir. Bu ayrımın dosyanın başında netleştirilmesi, aylarca sürecek bir yargılamanın sonunda usulden ret sürprizini önler.
Kurum İşlemine Karşı İtiraz Katmanı
Prim borcu, tescil işlemi veya emeklilik talebinin reddi gibi kurum işlemlerine karşı önce kurum içi itiraz yolunun işletilmesi gerekebilir. Bu ön adımın atlanması dosyanın esasına girilmesini engelleyebilir. Ayrıca itiraz sonucunun tebliğ tarihi, sonraki yargısal başvurunun süresini başlatır; bu tarih mutlaka belgelenmelidir.
Dava Öncesi Hazırlık Sırası
- Hizmet dökümü alındı ve boşluklar işaretlendi mi?
- Talep edilen dönem gün ve ay olarak netleştirildi mi?
- Aynı dönem için başka bir sigortalılık kaydı var mı?
- Kurum işlemine karşı itiraz süresi gözetildi mi?
- Husumetin kime yöneltileceği doğru belirlendi mi?
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Çalışmanın türü, işyerinin statüsü ve kurum kayıtlarının içeriği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, hizmet dökümünüzle birlikte bir hukukçudan görüş alınması yerinde olur.