Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, tek başına her şeyi meşrulaştıran bir onay değildir. 6698 sayılı KVKK açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Bu üç unsurdan biri eksikse rıza geçerli olmayabilir. Bu rehber, açık rıza tartışmasında ilgili kişinin izleyeceği başvuru ve şikâyet sırasını, süre kaçırma riskiyle birlikte ele alıyor.
Rızanın Geçersiz Sayılabildiği Tipik Durumlar
- Hizmetin sunulması rızaya bağlanmışsa, yani rıza vermeyene hizmet verilmiyorsa özgür irade tartışmalı hâle gelir
- Üyelik sözleşmesi ile ticari elektronik ileti onayının tek kutuda birleştirilmesi
- Aydınlatma metni ile rıza metninin aynı belgede iç içe sunulması
- Rızanın kapsamının belirsiz ve genel ifadelerle çizilmesi
- Rızanın geri alınabileceğine dair hiçbir mekanizma bulunmaması
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru: Bu Adım Atlanamaz
KVKK, Kurul'a şikâyetten önce veri sorumlusuna başvurmayı zorunlu tutar. Başvuru yazılı olarak veya Kurul'un belirlediği yöntemlerle yapılır ve veri sorumlusunun otuz gün içinde cevap vermesi gerekir. Doğrudan Kurul'a yapılan şikâyetler bu ön koşul nedeniyle işleme alınmayabilir; bu sırada geçen süre de kişinin aleyhine işler.
Şikâyet Süresi Nasıl Hesaplanır?
Veri sorumlusunun cevabı yetersizse veya hiç cevap verilmezse, ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurul'a şikâyette bulunabilir. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçırıldığında, cevap beklenirken üst süre dolabilir. Bu nedenle başvurunun yapıldığı gün, takvime iki ayrı kontrol noktası olarak işlenmelidir.
Başvuru Dilekçesini Güçlendiren Unsurlar
- Hangi verinin, hangi tarihte ve hangi kanaldan işlendiğini somut olarak yazın.
- Rıza metninin ekran görüntüsünü ve varsa onay tarihini ekleyin.
- Talebinizi ayrı kalemler hâlinde belirtin: silme, yok etme, aktarılan üçüncü kişilere bildirim, işleme faaliyetinin durdurulması.
- Verinin yurt dışına aktarıldığından şüpheleniyorsanız bunu ayrıca sorun.
- Cevabın hangi adrese tebliğ edileceğini açıkça gösterin; tebligat gecikmesi süre hesabını bozar.
İnternet Ortamındaki Yayınla Birleşen Dosyalar
Veri, bir internet sitesinde yayımlanmışsa KVKK yolu tek başına yeterli olmayabilir. Bu hâlde 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi mekanizması, veri koruma başvurusuyla paralel yürütülür. İki kanalın birbirini beklemesi, içeriğin yayılma süresini uzatır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Verinin türü, işleme amacı ve veri sorumlusunun sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, başvuru süresi işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.