Kişisel veri denetimlerinde kesilen cezaların önemli bir bölümü, veri işlemenin açık rızaya dayandırılması gerekirken başka bir şarta dayandırılmasından ya da alınan rızanın geçerlilik unsurlarını taşımamasından kaynaklanır. 6698 sayılı Kanun kapsamındaki bir idari para cezasına itiraz da bu nedenle önce cezanın hangi gerekçeye oturduğunun çözülmesiyle başlar.
Cezanın Dayanağını Doğru Okumak
Karar metninde ihlalin aydınlatma yükümlülüğüne mi, hukuka uygunluk şartına mı, veri güvenliğine mi yoksa ilgili kişi başvurusunun cevaplanmamasına mı ilişkin olduğu ayrı ayrı belirtilir. Bunların yaptırımı ve savunma zemini farklıdır. İtiraz dilekçesinin, kararda geçen her ihlal başlığına ayrı bir bölümde cevap verecek biçimde kurulması gerekir; tek bir genel savunma çoğu zaman karşılık bulmaz.
Açık Rızanın Geçerlilik Unsurları
- Belirli bir konuya ilişkin olması; genel ve sınırsız rıza metinleri geçersiz sayılır
- Bilgilendirmeye dayanması; aydınlatma yapılmadan alınan rıza tartışmalı hâle gelir
- Özgür iradeyle açıklanması; hizmetin şartı hâline getirilen rıza özgür kabul edilmez
- Geri alınabilir olması ve geri alma yolunun fiilen işletilmesi
- Diğer hukuka uygunluk şartlarıyla aynı anda ve karışık biçimde sunulmaması
Savunmada Hangi Belge İşe Yarar?
Aydınlatma metninin yayımlandığı tarih ve sürüm geçmişi, rızanın alındığı ekranın görüntüsü, onay kayıtlarının zaman damgalı sistem kayıtları, veri envanteri, saklama ve imha politikası ile erişim yetkilendirme tabloları birlikte sunulmalıdır. Sonradan üretilmiş izlenimi veren belgeler savunmayı güçlendirmek yerine zayıflatır; bu nedenle her belgenin oluşturulma tarihi gösterilebilir olmalıdır. 5651 kapsamında tutulan trafik kayıtları da erişim tartışmalarında destekleyici olabilir.
Başvuru Yolu ve Süre
Kurul kararlarına karşı izlenecek yargı yolu mevzuatta değişikliğe uğramıştır. Bu nedenle genel kabullere göre hareket etmek yerine, tebliğ edilen kararın sonunda gösterilen başvuru mercii ve süresi esas alınmalıdır. Süre tebliğ tarihinden işlemeye başlar; yanlış mercie yapılan başvuru çoğu zaman süreyi durdurmaz ve ceza kesinleşir. Ödeme yapılması hâlinde uygulanabilecek indirim ile dava hakkı arasındaki ilişki de karar verilmeden önce değerlendirilmelidir.
Tekrarı Önleyen Düzeltici Adımlar
- Rıza alınan tüm kanallar tek tabloda listelenir ve her biri için hukuki dayanak yeniden belirlenir.
- Açık rıza gerektirmeyen işlemler rıza kapsamından çıkarılır.
- Rıza geri alma talebinin sisteme nasıl yansıyacağı teknik olarak kurgulanır.
- İlgili kişi başvurularına cevap süresi izlenebilir bir sürece bağlanır.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeve niteliğindedir; veri kategorisi, işleme amacı ve kurum yapısı savunmanın içeriğini değiştirir. Karar elinize ulaştığında süre kısa olduğundan, itiraz dilekçesini hazırlamadan önce dosyanın bütününün incelenmesi gerekir.