Kişisel verilerin izinsiz işlendiğini düşünen kişilerin başvurularının önemli bir kısmı esasa girilmeden usulden sonuçlanır. Bunun nedeni genellikle iddianın zayıflığı değil, kanunun öngördüğü başvuru sırasının atlanmasıdır. Bu rehber, 6698 sayılı KVKK ekseninde açık rıza tartışmasında izlenecek adımları ele alır.
Açık Rıza Ne Zaman Geçerlidir
KVKK'da açık rıza; belirli bir konuya ilişkin olma, bilgilendirmeye dayanma ve özgür iradeyle açıklanma unsurlarını birlikte taşır. Bu üç unsurdan biri eksikse ortada geçerli bir rıza yoktur. Uygulamada en çok tartışılan durum, hizmetin verilmesinin rızaya bağlanmasıdır: sözleşmenin kurulması için zorunlu olmayan bir veri işleme faaliyetine onay verilmedikçe hizmetin sunulmaması, rızanın özgür iradeyle verildiği sonucunu şüpheli hale getirir. Ayrıca sözleşmenin ifası veya hukuki yükümlülük gibi başka bir işleme şartı zaten varsa, aynı faaliyet için ayrıca rıza alınması yanıltıcı olabilir.
Zorunlu Sıra: Önce Veri Sorumlusu
- Talep, veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle iletilir; kime, hangi tarihte ulaştığı kayıt altına alınır.
- Veri sorumlusunun cevap süresi en geç otuz gündür.
- Talep reddedilir, yetersiz yanıtlanır veya süresinde cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır.
- Şikâyet için cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün süre öngörülmüştür.
- Kişilik hakkı ihlali ve tazminat talepleri için genel yargı yolu ayrıca değerlendirilir.
Şikâyet Dosyasını Güçlendiren Belgeler
- Onay alındığı iddia edilen ekranın veya formun görüntüsü; onay kutusunun önceden işaretli gelip gelmediği önemlidir.
- Aydınlatma metninin hangi tarihte, hangi içerikle sunulduğu.
- Ticari elektronik ileti gönderimlerinde onay kaydına ilişkin bilgiler.
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun gönderim ve teslim kaydı.
- Verinin üçüncü kişilere aktarıldığını gösteren yazışma, bildirim veya çağrı kayıtları.
Delil Eksikliği Kimin Aleyhine İşler
Veri işleme faaliyetinin hukuka uygunluğunu göstermek veri sorumlusunun yükümlülüğündedir; hesap verebilirlik bunu gerektirir. Ancak şikâyetçi de ihlalin varlığını somutlaştırmak zorundadır. Verinin nereden geldiğine dair hiçbir ipucu sunulmayan başvurular çoğu zaman sonuçsuz kalır. Bu nedenle veriyi kimin, hangi kanaldan kullandığına ilişkin gözlemler tarihleriyle birlikte yazılmalıdır. İnternet ortamındaki yayınlar bakımından 5651 kapsamındaki içerik kaldırma yolları da paralel olarak değerlendirilebilir.
Karar Sonrası Aşama
Kurul kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır ve dava süresi kararın tebliğinden itibaren işler. Şikâyet dilekçesinde ileri sürülmeyen bir vakıanın sonradan tartıştırılması güç olduğundan, tüm iddiaların ilk başvuruda açıkça yazılması gerekir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Veri işleme faaliyetinin dayanağı her olayda ayrı incelendiğinden, başvurudan önce dosyanızı değerlendirmeniz önerilir.