Açık rıza, 6698 sayılı KVKK bakımından veri işlemenin hukuki sebeplerinden yalnızca biridir; ne her işlemenin dayanağıdır ne de alındıktan sonra sınırsız bir yetki verir. Uyuşmazlıkların büyük bölümü, alınan onayın gerçekten açık rıza sayılıp sayılamayacağından doğar. Bu rehber, rızanın geçerliliğine dair itirazın Kişisel Verileri Koruma Kurulu önünde nasıl kurulacağını ele alır.
Alınan Onay Gerçekten Açık Rıza mı
Kanun, açık rızayı üç unsura bağlar: belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması. Peşinen işaretlenmiş bir kutucuk, tüm işleme faaliyetlerini kapsayan genel nitelikte bir metin ya da aydınlatma yapılmadan alınan onay bu unsurları karşılamaz. Şikâyet dilekçesinde, hangi unsurun neden eksik kaldığı ayrı ayrı gösterilmelidir; onay geçersizdir demek tek başına bir iddia oluşturmaz.
Hizmet Şartına Bağlanan Rıza
Bir hizmetin sunulması, o hizmet için gerekli olmayan veri işlemeye onay verilmesi koşuluna bağlanıyorsa iradenin özgürlüğü tartışmalı hâle gelir. Aynı sorun, çalışan ile işveren arasındaki gibi taraflar arasında dengesizlik bulunan ilişkilerde de gündeme gelir. Bu nedenle dosyaya, onayın hangi ekranda ve hangi zorunluluk altında alındığını gösteren görüntüler ile hizmetin rıza verilmeden kullanılıp kullanılamadığına dair kayıtlar eklenmelidir.
Rızanın Geri Alınmasından Sonra
- Geri alma bildirimi tarih ve içerik gösterecek biçimde kayıt altına alınır.
- Geri almadan sonra işlemenin devam ettiğini gösteren kayıtlar toplanır.
- İşlemenin başka bir hukuki sebebe dayandırılıp dayandırılmadığı sorgulanır.
- Verilerin aktarıldığı üçüncü taraflara bildirim yapılıp yapılmadığı araştırılır.
Şikâyetin Usul İskeleti
- Önce veri sorumlusuna başvurulur ve cevap süresi beklenir.
- Cevap olumsuzsa ya da hiç verilmemişse Kurula şikâyet yoluna gidilir.
- Şikâyet için öngörülen süreler, cevabın tebliği ve başvuru tarihi esas alınarak birlikte hesaplanır.
- Talep, işlemenin durdurulması ve verilerin silinmesi gibi ölçülebilir başlıklar hâlinde yazılır.
Sık Rastlanan Usul Hatası
Veri sorumlusuna hiç başvurmadan doğrudan Kurula gidilmesi ya da başvurunun veri işleyen konumundaki hizmet sağlayıcıya yöneltilmesi, dosyanın esasa girilmeden değerlendirme dışı kalmasına yol açar. Aynı olayda 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik talepleri veya tazminat istemi varsa, bunlar ayrı hatlar olarak planlanmalıdır.
Bu açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır. Rızanın geçerliliği her olayda kendi koşullarına göre değerlendirildiğinden, başvuru öncesinde belgelerinizin bir hukukçu tarafından incelenmesi yararlı olacaktır.