Kişisel verilerin açık rızaya dayandırıldığı iddia edilen işlemelerde uyuşmazlık, çoğu zaman rızanın alınıp alınmadığından değil, alındığının belgelenip belgelenemediğinden doğar. KVKK ve 6698 sayılı Kanun ekseninde ilerleyen süreçte, başvurunun sırası ve muhatabı da en az esas kadar belirleyicidir.
Sıra Atlanamaz: Önce Veri Sorumlusu
İlgili kişi, talebini öncelikle veri sorumlusuna iletmek zorundadır. Veri sorumlusu, talebe en geç otuz gün içinde cevap verir. Bu aşama atlanarak doğrudan Kurula yapılan şikâyet, başvuru yolu tüketilmediği için sonuç doğurmaz. Doğrudan Kurula gitmek zaman kazandırmaz; aksine süreci baştan başlatır.
Kurula Şikâyet Süresi
Veri sorumlusunun cevabından itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunulabilir. Veri sorumlusunun hiç cevap vermemesi hâlinde de bu süreler işlediğinden, cevap beklerken takvimin kaçırılmaması gerekir. Başvuru tarihini ispatlayacak belge, sürecin tamamında elde tutulmalıdır.
Kurul Kararından Sonra Hangi Mahkeme?
Kurulun idari nitelikteki kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır ve dava idare mahkemesinde görülür. Buna karşılık kişilik hakkı ihlali nedeniyle talep edilen maddi ve manevi tazminat, adli yargıda ayrı bir dava konusudur. Aynı olaydan doğan bu iki yolun paralel yürütülmesi mümkündür; ancak dilekçelerdeki maddi vakıa anlatımının birbiriyle çelişmemesi gerekir.
Açık Rızanın Geçerliliği Nasıl Tartışılır?
Açık rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olması gerekir. Uygulamada geçersizlik iddiasını güçlendiren tespitler şunlardır:
- Hizmetin alınmasının rıza verilmesi şartına bağlanmış olması
- Aydınlatma metni ile rıza metninin tek kutucukta birleştirilmiş olması
- Rızanın kapsamının belirsiz ve genel ifadelerle kurulmuş olması
- Rızanın geri alınması için işleyen bir kanal bulunmaması
- İşlemenin aslında başka bir hukuka uygunluk sebebine dayanabilecekken rızaya dayandırılması
Belgeleme Yükümlülüğü Veri Sorumlusundadır
Rızanın varlığını ispat yükü veri sorumlusuna aittir. Bu nedenle ilgili kişinin şikâyetinde, rızanın hangi tarihte ve hangi kanaldan alındığının sorulmasını talep etmesi, log kayıtlarının ve metin sürümlerinin istenmesini sağlar. Ekran görüntüsü, e-posta yazışması ve varsa çağrı kaydı ilgili kişi tarafından da saklanmalıdır.
Bu rehber genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; verinin türü, özel nitelikli olup olmadığı ve işleme amacı sonucu değiştirir. Süreler kısa olduğundan, ilk başvuru metnini oluştururken hukuki görüş almak sonraki aşamaları kolaylaştırır.