Açık rızaya dayandırıldığı söylenen bir veri işleme faaliyetine itiraz eden kişinin karşılaştığı ilk sorun, hukuki tartışmanın kendisi değil takvimdir. 6698 sayılı KVKK, Kurula doğrudan gidilmesine değil, önce veri sorumlusuna başvurulmasına dayalı iki aşamalı bir yapı kurar. Bu yapıyı bilmeden yapılan başvurular, esasa hiç girilmeden usulden elenir.
Rızanın Geçerliliği Tartışması Nerede Doğar
Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin olmak, bilgilendirmeye dayanmak ve özgür iradeyle açıklanmak zorundadır. Uygulamada tartışma çoğunlukla üç noktada çıkar: onay kutusunun önceden işaretlenmiş gelmesi, rızanın hizmetten yararlanmanın ön şartı hâline getirilmesi ve tek bir metinle birbirinden bağımsız birçok işleme faaliyetine toptan onay alınması. Rıza geri alındıktan sonra işlemenin sürmesi de ayrı bir ihlal iddiasıdır ve ayrı bir tarih üretir.
İki Aşamalı Süre Zinciri
Takvim, veri sorumlusuna yapılan yazılı başvuruyla başlar. Veri sorumlusunun cevap vermesi için öngörülen otuz günlük süre dolmadan Kurula gidilmesi erken başvuru sayılır. Cevap geldiğinde şikayet süresi cevabın öğrenilmesinden, hiç cevap gelmediğinde ise başvuru tarihinden itibaren işler. Bu nedenle dosyada üç tarih ayrı ayrı belgelenmelidir: başvurunun veri sorumlusuna ulaştığı gün, cevabın tebliğ edildiği gün ve sessiz kalınması hâlinde sürenin dolduğu gün.
Delil Eksikliğinin Somut Görünümleri
- Rıza metninin ihlal anındaki sürümünün saklanmaması; site sonradan güncellenince ekran görüntüsü alınamaz
- Başvurunun ulaştığını gösteren kayıtlı gönderi, KEP veya sistem bildirimi çıktısının dosyaya konulmaması
- Geri alma talebinin tarihsiz bir mesajla iletilmesi
- Hangi kişisel verinin, hangi amaçla ve kime aktarıldığının somutlaştırılmaması
Başvuru Metnini Ölçülebilir Kurmak
- İhlal iddiası tek tek işleme faaliyetlerine bölünür; her biri için ayrı tarih ve ayrı talep yazılır.
- Talep, silme, yok etme, anonim hâle getirme veya aktarılan üçüncü kişilere bildirim gibi somut bir sonuca bağlanır.
- Ekler numaralandırılır ve metinde atıf yapılır; iddia ile ek arasındaki bağ okuyucuya bırakılmaz.
- Kurul kararının olumsuz çıkması ihtimaline karşı yargı yoluna ilişkin süre şimdiden takvime işlenir.
Değerlendirme
Açık rıza dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddianın gücü değil, iddianın zamanında ve belgeyle desteklenerek doğru mercie iletilmesidir. Her olayın veri akışı kendine özgü olduğundan, burada anlatılan çerçeve genel bilgilendirme niteliğindedir; kendi dosyanız bakımından süre başlangıcını ve talep kalemlerini bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz yerinde olur.