Bir şirketin kişisel verilerinizi rızanız olmadan işlediğini fark ettiğinizde ilk refleks doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet etmek olur. Oysa KVKK, bu yolu kullanabilmek için önce bir ön aşamayı zorunlu tutar. 6698 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde şikâyet yolunun sırası, bu dosyaların kaderini belirleyen asıl unsurdur.
Atlanamayan Basamak: Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, önce verisini işleyen veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kanunda öngörülen elektronik yollarla başvurmak zorundadır. Bu başvuru, sonraki şikâyetin dava şartına benzer bir ön koşuludur. Veri sorumlusu talebi belirli bir süre içinde sonuçlandırır; cevap verilmemesi de kendi başına bir sonuçtur ve şikâyet hakkını doğurur. Başvuru yapıldığını ispatlayamayan ilgili kişinin şikâyeti, esasına girilmeden usulden reddedilir.
Açık Rızanın Geçerlilik Testi
Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanıdır. Uygulamada karşılaşılan sakat rıza örnekleri şunlardır:
- Hizmetin verilmesinin rıza şartına bağlanması, yani rızanın seçenek bırakmaması.
- Aydınlatma metni ile rıza metninin tek bir onay kutusunda birleştirilmesi.
- Rızanın kapsamının belirsiz ve sınırsız yazılması.
- Aslında kanuni bir işleme şartı varken gereksiz yere rızaya dayanılması.
Şikâyet mi, Tazminat mı, Suç Duyurusu mu?
Bu üç yol farklı sonuç üretir ve farklı mercilere gider. Kurula şikâyet idari yaptırım ve ihlalin giderilmesi sonucunu doğurur; uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini için adli yargıda ayrıca dava açılması gerekir. Verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi veya yayılması söz konusu ise ceza kanalı da işletilir. Yalnız birine başvurup diğerlerinin süresini geçirmek, sıkça karşılaşılan bir hak kaybı sebebidir.
Kurul Kararına Karşı Ne Yapılır?
Kurul kararları idari nitelikte olduğundan, karara karşı idari yargıda iptal davası yolu açıktır. Kararın adli yargıda tartışılmaya çalışılması, yargı yolu bakımından ret sonucu doğurur ve dava süresi bu arada tükenir. Bu yüzden karar tebliğ alındığı anda hangi yargı koluna gidileceği baştan belirlenmelidir.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gerekenler
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihli ve teslim kaydı bulunan örneği.
- Varsa verilen cevabın tamamı ve ekleri.
- Verinin hangi kanaldan işlendiğini gösteren kayıtlar.
- Aydınlatma ve rıza metinlerinin ekran görüntüleri veya nüshaları.
- Zararın doğduğu iddia ediliyorsa buna ilişkin belgeler.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; işleme faaliyetinin türü, verinin özel nitelikli olup olmaması ve şirketin statüsü sonucu değiştirebilir. Somut olayınızda belgelerinizle birlikte değerlendirme yaptırmanız faydalı olacaktır.