Kişisel verilerin silinmesi talebiyle yapılan başvuruların çoğu, verinin hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiği netleştirilmeden gönderildiği için sonuçsuz kalır. Oysa 6698 sayılı Kanun bakımından belirleyici soru şudur: işleme açık rızaya mı dayanıyor, yoksa kanunda sayılan diğer işleme şartlarından birine mi? Cevap, silme talebinin dayanağını da sonucunu da değiştirir.
Açık Rızanın Üç Unsuru
Kanun açık rızayı; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Bu üç unsurdan birinin eksikliği rızayı geçersiz kılar. Hizmetin alınmasının rıza verilmesi şartına bağlandığı, tek bir kutucukla birden çok amaca onay alındığı ya da aydınlatma metninin rıza metniyle birleştirildiği hâllerde özgür irade tartışmalı hâle gelir.
İspat Yükü Veri Sorumlusundadır
Rızanın alındığını göstermek veri sorumlusunun işidir. Bu nedenle kurum tarafında tutulması gereken kayıtlar şunlardır:
- Rızanın alındığı an, kanal ve gösterilen metnin sürüm bilgisi
- Onay kutularının işaretlenme durumuna ilişkin sistem kaydı
- Aydınlatma yükümlülüğünün ne zaman ve nasıl yerine getirildiği
- Rızanın geri alınması hâlinde işlemenin durdurulduğunu gösteren log
- Verinin aktarıldığı üçüncü taraflar ve aktarım tarihleri
Silme, Yok Etme ve Anonim Hâle Getirme Farkı
Bu üç kavram eş anlamlı değildir. Silme, verinin ilgili kullanıcılar için erişilemez hâle getirilmesini; yok etme, hiçbir şekilde geri getirilemeyecek biçimde ortadan kaldırılmasını; anonim hâle getirme ise verinin kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma dönüştürülmesini ifade eder. Talep dilekçesinde hangisinin istendiği açıkça yazılmalıdır. Ayrıca saklama süresi başka bir mevzuattan kaynaklanan veriler bakımından talebin reddedilebileceği baştan öngörülmelidir.
Başvuru Zinciri ve Süre Takibi
Kural olarak önce veri sorumlusuna başvurulur; yanıt alınamaz ya da yanıt yetersiz bulunursa Kurula şikâyet yoluna gidilir. Bu sıra atlandığında şikâyet usulden değerlendirme dışı kalabilir. Başvurunun gönderildiği tarih, kullanılan kanal ve teslim kaydı saklanmalıdır; süre bu belgeler üzerinden hesaplanır. İnternet ortamındaki içerikler bakımından 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerikten çıkarma ve erişim engeli yolları da paralel olarak değerlendirilebilir.
Kurum ile Anlaşmak mı, Şikâyeti Sürdürmek mi
Veri sorumlusu, başvuru sonrası veriyi kaldırıp konuyu kapatmayı önerebilir. Talep yalnızca verinin ortadan kaldırılmasıysa bu çözüm yeterlidir. Ancak veri üçüncü taraflara aktarılmışsa, aktarılan yerlerdeki kayıtların da düzeltilmesi ve bu durumun yazılı olarak teyidi istenmelidir. Zararın doğduğu hâllerde genel hükümlere göre tazminat talebinin ayrı bir yol olduğu ve idari süreçten bağımsız yürüdüğü unutulmamalıdır.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Verinin türü, işleme amacı ve saklama yükümlülükleri her olayda farklıdır; başvuru metninizi göndermeden önce hukuki değerlendirme almanız faydalı olacaktır.