Kişisel verilerin açık rıza olmadan ya da rızanın kapsamı aşılarak işlendiği durumlarda, ilgili kişinin doğrudan Kurula gitmesi mümkün değildir. 6698 sayılı Kanun, önce veri sorumlusuna başvurulmasını öngören kademeli bir yapı kurar; bu kademe atlandığında şikâyet usulden değerlendirilmez.
Önce Hukuki Sebebi Denetlemek
Her veri işleme açık rıza gerektirmez. Kanunda öngörülen hallerde, sözleşmenin kurulması veya ifası için gerekli olduğunda ya da veri sorumlusunun meşru menfaati kapsamında rıza aranmayabilir. Bu nedenle itirazın ilk adımı, veri sorumlusunun hangi hukuki sebebe dayandığını aydınlatma metni üzerinden tespit etmektir. Uygulamada en sık görülen hata, hizmetin verilmesinin açık rıza şartına bağlanmasıdır; rıza özgür iradeyle verilmediğinde geçerliliği tartışmalı hale gelir. Özel nitelikli veriler bakımından ise koşullar daha dardır.
Veri Sorumlusuna Başvuru
- Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır.
- Talep somut olmalıdır: hangi verinin, hangi işlemesine itiraz edildiği belirtilir.
- Silme, yok etme, düzeltme ve üçüncü kişilere bildirim talepleri ayrı ayrı yazılır.
- Veri sorumlusu, başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Başvurunun ulaştığı tarih, kargo ya da KEP kaydıyla ispatlanabilir olmalıdır.
Kurula Şikâyet Aşaması
Başvuru reddedilirse, verilen cevap yetersiz bulunursa veya süresinde cevap verilmezse ilgili kişi Kurula şikâyette bulunabilir. Kanun bu aşama için cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük bir süre öngörür. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçtığında hak kaybı doğar; bu nedenle başvuru tarihi takvime ilk günden işlenmelidir.
Şikâyet Dosyasının İçeriği
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve varsa cevabın örneği.
- Aydınlatma metni ve rıza alındığı iddia edilen ekranın kaydı.
- Verinin nereden elde edildiğine ilişkin varsayımı destekleyen belgeler.
- İnternet üzerinden yayılan içerik varsa 5651 kapsamındaki paralel talep.
Kurul Süreci ile Tazminat Yolunun İlişkisi
Kurula şikâyet, idari yaptırım ve düzeltici işlem sonucunu doğurabilir; kişisel zararın giderilmesi ise genel hükümlere göre açılacak tazminat davasının konusudur. İki yol birbirini engellemez. Veri sorumlusu görüşme talep ettiğinde, imzalanacak metnin ileriye dönük veri işlemeye onay anlamına gelip gelmediği dikkatle okunmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; veri türü ve işleme amacı sonucu değiştirebileceğinden somut olayda profesyonel değerlendirme alınması önerilir.