Açık rıza, 6698 sayılı KVKK bakımından belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onaydır. Rızanın geri alınmasıyla birlikte gündeme gelen silme, yok etme veya anonim hâle getirme talebi ise ayrı bir başvuru usulüne tabidir. Bu usulün atlanması, talebi esasen haklı olan ilgili kişinin şikâyetinin biçimsel nedenle sonuçsuz kalmasına yol açar.
Rıza Gerçekten Açık Rıza mı
Hizmetin verilmesi rıza şartına bağlanmışsa, iradenin özgür olduğundan söz edilmesi güçleşir. Aynı şekilde tek bir kutucukla birden çok amaç için alınan onay, belirlilik ölçütünü karşılamayabilir. Başvuru hazırlanırken önce rızanın hangi metinle, hangi tarihte ve hangi amaç için alındığı tespit edilmeli; verinin işlenmesinin rızaya mı yoksa kanunda öngörülen başka bir işleme şartına mı dayandığı ayrıştırılmalıdır. Rıza dışında bir hukuki sebep varsa, rızanın geri alınması tek başına silme sonucunu doğurmaz.
Başvuru Zincirinin Doğru Kurulması
- Talep önce veri sorumlusuna, kimliği doğrulanabilir biçimde ve yazılı olarak iletilir.
- Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Yanıt yetersizse ya da hiç verilmezse Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yoluna gidilir.
- Şikâyet için öngörülen süreler, yanıt tarihine ve başvuru tarihine bağlı olarak ayrı ayrı hesaplanır.
- Maddi veya manevi zarar doğmuşsa genel hükümlere göre tazminat yolu ayrıca değerlendirilir.
Usule Aykırı İşlemin En Görünür Hâlleri
- Veri sorumlusuna hiç başvurmadan doğrudan Kurul'a şikâyet edilmesi
- Başvurunun kimlik doğrulaması yapılamayan bir kanaldan gönderilmesi
- Talebin hangi veriye ilişkin olduğunun belirtilmemesi
- Veri sorumlusu ile veri işleyenin birbirine karıştırılması
- Yanıt tarihinin ve tebliğ biçiminin kayıt altına alınmaması
Silme, Yok Etme ve Anonimleştirme Arasındaki Fark
Üç yöntem farklı sonuçlar doğurur: silme verinin ilgili kullanıcılar için erişilemez hâle getirilmesini, yok etme verinin hiçbir şekilde geri getirilemeyecek biçimde ortadan kaldırılmasını, anonim hâle getirme ise verinin belirli bir kişiyle ilişkilendirilemez duruma dönüştürülmesini ifade eder. Talep dilekçesinde hangi yöntemin istendiğinin belirtilmesi, veri sorumlusunun saklama ve imha politikasıyla karşılaştırmalı değerlendirme yapılmasını sağlar. Yedek ortamlardaki kopyaların akıbeti de ayrıca sorulmalıdır.
Burada aktarılanlar genel çerçevedir. İşlenen verinin niteliği ve varsa özel nitelikli veri boyutu değerlendirmeyi değiştirdiğinden, somut başvurunuz için ayrıntılı hukuki inceleme yaptırmanız uygun olur.