6698 sayılı KVKK, kişisel verisi işlenen kişiye önce veri sorumlusuna başvurma, ardından Kurula şikâyette bulunma imkânı tanır. Bu iki aşamanın sırası zorunludur; doğrudan Kurula yapılan şikâyet, ön başvuru koşulu yerine getirilmediği gerekçesiyle sonuçsuz kalabilir. Aydınlatma yükümlülüğüne ilişkin dosyalarda ise tartışma çoğu zaman "bilgilendirme yapıldı mı" değil, "nasıl ve ne zaman yapıldı" sorusu üzerinde yoğunlaşır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
Başvurunun yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılması ve veri sorumlusuna ulaştığının ispatlanabilir olması gerekir. Veri sorumlusunun yanıt için öngörülen otuz günlük süresi, başvurunun ulaştığı tarihten itibaren işler. Bu nedenle başvuru yönteminin seçimi, tek başına bir delil kararıdır.
- Kayıtlı elektronik posta veya güvenli elektronik imzalı başvuru
- Noter aracılığıyla yapılan bildirim
- Veri sorumlusunun daha önce iletişim için bildirdiği ve sisteminde kayıtlı elektronik posta adresi
- Başvurunun içeriğini ve ekini gösteren tarihli çıktı ya da kayıt
Şikâyet Dilekçesinde İhlali Somutlaştırmak
Aydınlatma yükümlülüğüne ilişkin şikâyetin gücü, iddianın hangi işleme faaliyeti bakımından ileri sürüldüğünün netliğine bağlıdır. Dilekçede şu unsurlar ayrı ayrı gösterilmelidir:
- Verinin hangi ortamda ve hangi anda toplandığı
- Toplama anında hangi metnin gösterildiği ya da gösterilmediği
- İşleme amacının ve hukuki sebebin belirtilip belirtilmediği
- Aktarım yapılıyorsa aktarımın kime ve hangi amaçla yapıldığının açıklanıp açıklanmadığı
- Açık rıza ile diğer işleme şartlarının birbirine karıştırılıp karıştırılmadığı
Delil Eksikliğinin Tipik Görünümleri
Bu dosyalarda en sık karşılaşılan sorun, ihlal anının kaybolmasıdır. Bir internet sitesindeki metin ya da bir formdaki onay kutusu sonradan değiştirilebilir. Bu nedenle başvurudan önce; ekranın tarih bilgisi görünecek şekilde kaydedilmesi, formun çıktısının alınması ve varsa gönderilen doğrulama mesajlarının saklanması gerekir. Fiziki ortamda alınan imzalı metinlerde ise nüshanın ilgili kişiye verilip verilmediği ayrı bir tartışma başlığıdır.
Aydınlatma ile Açık Rıza Aynı Metin Değildir
Uygulamada sıkça görülen kurgu hatası, aydınlatma metni ile rıza beyanının tek bir kutuda birleştirilmesidir. Aydınlatma bir bilgilendirme yükümlülüğü iken, açık rıza belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan ayrı bir irade beyanıdır. Şikâyette bu ayrımın ortaya konması, iddiayı belirgin hâle getirir.
Kurul Kararından Sonra
Kurulun verdiği karara karşı idari yargı yolu açıktır ve bu yol kendi süresine tabidir. Ayrıca kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi, koşulları varsa tazminat talebine ve ceza hukuku boyutuna da konu olabilir; bu yollar birbirinin alternatifi değil, farklı sonuçlara yönelen ayrı süreçlerdir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır; veri sorumlusunun niteliği, işleme faaliyetinin türü ve başvuru tarihleri sonucu etkiler. Başvuru yapmadan önce elinizdeki kayıtlarla birlikte hukuki değerlendirme almanız isabetli olacaktır.