Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun ilgili kişiye verinin kim tarafından, hangi amaçla ve hangi hukuki sebebe dayanarak işlendiğini açıklamasını gerektirir. 6698 sayılı KVKK bu yükümlülüğün ihlali halinde ilgili kişiye Kurula şikâyet yolunu açar; ancak bu yol doğrudan değil, iki basamaklı bir sıra izlenerek kullanılabilir. Sıra atlandığında şikâyet, esası incelenmeden usulden reddedilir.
İlk Basamak: Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, taleplerini önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle iletmek zorundadır. Başvuruda kimlik bilgileri, talebin konusu ve varsa bilgi ile belgeler yer almalıdır. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Bu basamak yalnızca bir formalite değildir; veri sorumlusunun cevabı, sonraki aşamada Kurul önünde tartışılacak çerçeveyi de belirler.
İkinci Basamak: Şikâyet Süresi Nasıl İşler
Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse ilgili kişi Kurula şikâyette bulunabilir. Şikâyet için cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her halde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış günlük süre öngörülmüştür. Cevap hiç verilmediğinde otuz günlük cevap süresinin dolduğu an esas alınarak hesaplama yapılmalıdır. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçırıldığında şikâyet hakkı kullanılamaz hale gelir.
Aydınlatma Metninde Aranan Unsurlar
- Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği
- Kişisel verilerin hangi amaçla işleneceği
- Verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği
- Veri toplamanın yöntemi ve dayandığı hukuki sebep
- İlgili kişinin kanundan doğan haklarının açıkça sayılması
Şikâyet Dilekçesini Somutlaştırmak
Kurula yapılan başvurularda genel nitelikli ifadeler yerine, hangi veri kategorisinin, hangi işlemede, hangi bilgilendirme eksikliğiyle işlendiğinin gösterilmesi gerekir. Aydınlatmanın hiç yapılmaması ile eksik veya anlaşılmaz yapılması farklı iddialardır ve ayrı ayrı ortaya konmalıdır. Aydınlatma ile açık rızanın aynı metinde ve tek onayla alınmış olması da başlı başına değerlendirilmesi gereken bir husustur.
Şikâyet Dışındaki Yollar
Veri güvenliğini tehdit eden ve kamuya yayılmış durumlarda başvuru şartı aranmaksızın ihbar yolu değerlendirilebilir. Kurul kararına karşı ise idari yargı yolu açıktır ve burada idari dava süreleri işler. Ayrıca kişilik hakkı ihlali nedeniyle tazminat talebi, şikâyet yolundan bağımsız olarak genel mahkemelerde ileri sürülebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; veri işleme faaliyetinin niteliği ve tarafların konumu sonucu değiştirebileceğinden, başvuru takvimini kurmadan önce konuya özgü hukuki değerlendirme alınması önerilir.