Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma, biçimsel bir metin değil, ihlal iddialarının ilk sınandığı yerdir. KVKK ve 6698 sayılı Kanun ile içerik yönünden 5651 sayılı Kanunun devreye girdiği dosyalarda en sık yapılan hata, doğrudan Kurula başvurulması ve zorunlu ilk adımın atlanmasıdır.
Sıra Şaşmaz: Önce Veri Sorumlusu, Sonra Kurul
İlgili kişinin öncelikle veri sorumlusuna yazılı olarak başvurması gerekir. Bu adım atlanırsa, Kurula yapılan şikâyet başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle sonuçsuz kalır ve aylar kaybedilir. Veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Cevap olumsuzsa ya da hiç verilmezse, Kurula şikâyet yolu açılır ve bunun için tanınan süre cevabın öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar; her hâlde başvuru tarihinden itibaren işleyen bir azami süre de bulunur.
Başvuru Metninde Bulunması Gerekenler
- Başvuranın kimliğini tereddütsüz gösteren bilgiler; anonim başvurular işleme alınmaz.
- Hangi verinin, hangi tarihte, hangi ortamda işlendiği.
- Aydınlatmanın hiç yapılmadığı mı, yoksa eksik ya da anlaşılmaz yapıldığı mı iddia edildiği.
- Talep edilen işlem: silme, yok etme, düzeltme, aktarılan üçüncü kişilere bildirim ya da işlemenin durdurulması.
- İddiayı destekleyen ekran görüntüsü, sözleşme metni, form örneği veya yazışma.
Aydınlatma ile Açık Rızayı Ayırt Etmek
Bu iki kavramın aynı metinde birleştirilmesi, uygulamada en sık rastlanan uyumsuzluktur. Aydınlatma her hâlde yapılması gereken bir yükümlülüktür; açık rıza ise yalnızca hukuki sebebi rızaya dayanan işlemeler için gereklidir. Hizmetin verilmesini rızaya bağlayan, tek kutucukla toplanan ve geri alınması zorlaştırılan uygulamalar, şikâyet dilekçesinde ayrıca vurgulanmalıdır.
Tebligat Gecikmesinin Şikâyet Hakkına Etkisi
Veri sorumlusunun cevabı e-posta, kayıtlı elektronik posta ya da posta yoluyla gelebilir. Elektronik kutunun izlenmemesi veya spam klasörüne düşen bir cevabın görülmemesi, sürenin işlemediği anlamına gelmez. Başvuru yapılır yapılmaz otuz günlük takvim not edilmeli, cevap gelmese dahi süre sonunda harekete geçilmelidir. Başvurunun ulaştığını gösteren kayıt da mutlaka saklanmalıdır.
Paralel Yürüyen Diğer Yollar
- İnternette yayımlanan içerik söz konusuysa, erişimin engellenmesi yolu ayrıca değerlendirilir.
- Kişilik hakları zedelenmişse maddi ve manevi tazminat davası bağımsız olarak açılabilir.
- Veri ihlali bildirimi yapılmışsa, bildirimin kapsamı ve zamanlaması dosyanıza dayanak oluşturur.
- Suç oluşturan bir fiil varsa, ceza soruşturması idari süreçten ayrı yürür.
Buradaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir; verinin türü, işleme amacı ve veri sorumlusunun statüsü sonucu değiştirebilir. Başvuru sırasının yanlış kurulması hak kaybına yol açtığından, ilk dilekçeyi göndermeden önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.