KVKK uygulamasında en çok reddedilen şikâyetler, esasen haksız oldukları için değil, başvuru sırası yanlış kurulduğu için sonuçsuz kalır. 6698 sayılı kanun, Kurula gitmeden önce veri sorumlusuna başvurulmasını zorunlu tutar ve bu iki aşama arasındaki süreleri ayrı ayrı düzenler. Bu rehber, aydınlatma yükümlülüğünün sınırlarını ve şikâyet yolunun usulünü adım adım ele alır.
Aydınlatma ile Açık Rızayı Ayırmak
Aydınlatma yükümlülüğü, işlemenin hukuki sebebi ne olursa olsun her durumda yerine getirilmesi gereken bir borçtur. Açık rıza ise yalnızca kanunda sayılan diğer işleme şartlarından hiçbiri bulunmadığında devreye giren bir hukuki sebeptir. Uygulamadaki en yaygın hata, tek bir metin içinde aydınlatma ve rıza beyanının birleştirilmesi ve rızanın hizmetin ön koşulu hâline getirilmesidir. Bu yapı, rızanın özgür iradeye dayanma niteliğini zedeler ve ilgili kişi lehine güçlü bir şikâyet gerekçesi oluşturur.
Veri Sorumlusuna Başvuru Aşaması
- Başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle yapılır.
- Talep açıkça yazılmalı; hangi verinin, hangi işlem bakımından sorgulandığı belirtilmelidir.
- Veri sorumlusu, başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür.
- Kimlik doğrulama amacıyla istenen bilgiler dışında gereksiz veri paylaşımından kaçınılmalıdır.
- Başvurunun gönderildiği tarihi ve ulaştığı anı gösteren kayıt saklanmalıdır.
Kurula Şikâyetin Zamanı
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde hiç cevap verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçırıldığında, cevap beklenirken altmış günlük dış sınırın dolması ve şikâyet hakkının tükenmesi mümkündür. Bu nedenle başvuru gönderildiği anda her iki tarih de takvime işlenmelidir.
Şikâyet Dilekçesinde Aranan Somutluk
- Hangi kişisel verinin, hangi kanalla işlendiğinin gösterilmesi
- Aydınlatma metninin sunulup sunulmadığına ilişkin ekran görüntüsü ya da belge
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve alınan cevabın tam metni
- Talebin net biçimde yazılması: silme, yok etme, aktarımın durdurulması ya da düzeltme
- Varsa zararın ve mağduriyetin somut olarak açıklanması
Şikâyet Sonrasında Açık Kalan Yollar
Kurulun verdiği karar, ilgili kişi ya da veri sorumlusu bakımından bağlayıcıdır ve bu karara karşı idari yargı yolu açıktır. Ayrıca kişilik hakkı ihlaline dayanan tazminat talepleri, Kurul sürecinden bağımsız olarak genel hükümlere göre ileri sürülebilir. İnternet ortamındaki bir içeriğe erişimin engellenmesi gerekiyorsa, 5651 sayılı kanunun sunduğu ayrı başvuru yolu da değerlendirilmelidir. Bu üç yolun süreleri farklı işlediğinden, hangisinin önce başlatılacağı en başta planlanmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici niteliktedir; veri işleme faaliyetinin kapsamı ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, başvurunuzu göndermeden önce dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi yararınıza olur.