Arama motoru sonuçlarında yıllar öncesine ait bir haberin kişinin adıyla birlikte çıkması, güncel yaşamı doğrudan etkileyebilir. Unutulma hakkı tam da bu noktada devreye girer ve KVKK ile 6698 sayılı Kanun çerçevesinde işletilecek bir başvuru zinciri gerektirir. Bu rehber, veri sorumlusuna başvurudan Kurula şikâyete uzanan yolu, 5651 sayılı Kanunun sunduğu paralel imkânı ve uzlaşma ile yargı yolu arasındaki tercihi adım adım açıklar.
Talebin muhatabını doğru seçmek
Unutulma hakkı taleplerinde iki ayrı muhatap vardır: içeriği yayımlayan site ve içeriği arama sonuçlarında listeleyen arama motoru. İçeriğin tümden kaldırılması yayıncıdan, kişinin adıyla yapılan aramalarda çıkmaması ise arama motorundan istenir. Talebin muhatabı yanlış seçildiğinde başvuru cevapsız kalır ve şikâyet süresi boşa işler. Bazı hallerde her iki muhataba eş zamanlı başvurmak gerekir.
Süre zinciri nasıl işler
- Talep, kimliği tevsik edici bilgilerle birlikte veri sorumlusuna yazılı olarak iletilir.
- Veri sorumlusunun talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırması beklenir.
- Talep reddedilir, yetersiz cevaplanır veya cevapsız bırakılırsa Kurula şikâyet yolu açılır.
- Şikâyet, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılır.
- Kurul kararına karşı idari yargı yolu ayrıca değerlendirilir.
Değerlendirmede tartılan ölçütler
Unutulma hakkı mutlak değildir; kişinin menfaati ile toplumun bilgi edinme menfaati karşılıklı tartılır. Bu tartımda içeriğin üzerinden geçen süre, kişinin kamusal rol üstlenip üstlenmediği, bilginin güncelliğini yitirip yitirmediği ve içeriğin doğruluğu belirleyici olur. Başvuru dilekçesinin bu ölçütleri tek tek karşılayacak biçimde kurulması, sonucu doğrudan etkiler. Genel bir rahatsızlık beyanı yerine, içeriğin bugün hangi somut zararı doğurduğu gösterilmelidir.
Paralel yol: içerik çıkarma ve erişim engeli
Kişilik hakkı ihlali boyutu ağır basıyorsa, 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenebilir. Bu yol, Kurul şikâyetinden bağımsızdır ve genellikle daha hızlı sonuç verir. Ancak kapsamı dardır: kaldırma kararı çoğunlukla belirli adreslerle sınırlı kalır, aynı içerik başka adreslerde yeniden yayımlanabilir.
Anlaşarak çözmek mi, süreci sürdürmek mi
Yayıncı kuruluşlar zaman zaman içeriğin tamamen silinmesi yerine kişinin adının anonimleştirilmesini önerir. Bu öneri kabul edilecekse, hangi sayfaların kapsandığı ve arama motoru önbelleğinin ne zaman yenileneceği yazılı olarak netleştirilmelidir. Öneri yetersizse, reddin gerekçesi kaydedilerek şikâyet dosyasına eklenir; böylece ikinci aşamada karşı tarafın tutumu somut biçimde ortaya konur.
Bu açıklamalar yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin niteliği ve yayın tarihi değiştikçe değerlendirme de değişeceğinden, kendi başvurunuz için hukuki görüş almanız faydalı olacaktır.