Geçmişte yayımlanmış bir içeriğin arama sonuçlarında görünmeye devam etmesi, kişinin bugünkü yaşamını orantısız biçimde etkileyebilir. Unutulma hakkı bu noktada devreye girer; ancak talebin sonuç doğurması, doğru muhataba doğru sırayla yöneltilmesine bağlıdır. Bu rehber, 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanun ekseninde silme, yok etme ve arama sonuçlarından çıkarma taleplerini ele alır.
Üç Farklı Muhatap, Üç Farklı Sonuç
- İçeriği yayımlayan site: içeriğin kaynağından kaldırılması bu muhataptan istenir
- Arama motoru: içerik yerinde kalsa bile, ad-soyad araması sonuçlarından bağlantının çıkarılması talep edilebilir
- Veri sorumlusu sıfatındaki diğer kuruluşlar: kayıtlarında kişisel veri tutan şirket, kurum veya platformlar
Bu üç yol birbirinin yerine geçmez. Arama sonucundan çıkarma sağlandığında içerik hâlâ yayında olabilir; kaynak siteden kaldırma sağlandığında ise arama sonuçlarındaki önbellek kayıtları bir süre daha görünebilir.
Zorunlu İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
KVKK kapsamındaki taleplerde, doğrudan Kurula şikâyette bulunulamaz; önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılması ve cevap beklenmesi gerekir. Bu aşama atlandığında şikâyet, esasa girilmeden başvuru şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle sonuçsuz kalır. Başvuruda şu unsurlar bulunmalıdır:
- Kimlik bilgileri ve tebligata esas adres
- Talebin konusu: silme, yok etme veya anonim hâle getirme
- Verinin nerede ve hangi biçimde işlendiğine dair bilgi
- Talebin dayanağı: işleme şartlarının ortadan kalktığına ilişkin açıklama
- Başvurunun yapıldığı tarihi kanıtlayan gönderim kaydı
Üç Yöntem Aynı Şey Değil
Kişisel verilerin ortadan kaldırılması silme, yok etme ve anonim hâle getirme biçiminde gerçekleşir. Silme, verinin ilgili kullanıcılar için erişilemez kılınmasını; yok etme, verinin hiçbir şekilde geri getirilemeyecek biçimde ortadan kaldırılmasını; anonim hâle getirme ise verinin kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemez duruma dönüştürülmesini ifade eder. Talep dilekçesinde hangisinin istendiğinin açıkça yazılması, veri sorumlusunun yedek sistemler bakımından da işlem yapmasını sağlar.
Denge Testine Hazırlıklı Olun
Unutulma hakkı mutlak değildir; ifade özgürlüğü ve toplumun bilgi edinme menfaati ile birlikte değerlendirilir. Bu nedenle başvuruda içeriğin güncelliğini yitirdiği, kişinin kamusal bir rol taşımadığı ve içeriğin bugün doğurduğu somut zarar açıklanmalıdır. Yayın tarihi, içeriğin doğruluğunu yitirip yitirmediği ve kişinin o dönemki konumu, değerlendirmenin merkezindedir.
Cevapsız Kalan Başvurudan Sonra
Kanunda öngörülen süre içinde cevap verilmez veya talep reddedilirse Kurula şikâyet yolu açılır. İçerik aynı zamanda kişilik hakkı ihlali oluşturuyorsa, 5651 kapsamındaki hâkimlik yolu ayrıca değerlendirilebilir. İki yolun paralel işletilmesi mümkündür; ancak talepler birbirinden ayrı ve kendi gerekçesiyle kurulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin niteliği ve veri sorumlusunun statüsü sonucu değiştirdiğinden, somut durumunuzda başvuru metninizin bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi önerilir.