Bir kişisel verinin arama sonuçlarında görünmeye devam etmesi ile aynı verinin yurt dışındaki sunucularda işlenmesi ilk bakışta tek bir şikâyet konusu gibi durur; oysa bunlar farklı hukuki yollara tabidir. Unutulma hakkı talepleri 6698 sayılı KVKK çerçevesinde veri sorumlusuna ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na, yayının kaynağına yönelik erişim engeli talepleri ise 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğine taşınır. Aktarımın yurt dışı boyutu, bu ayrımı daha da kritik hale getirir.
Önce Talebin Türünü Netleştirin
Aynı olayda birbirinden farklı dört talep gündeme gelebilir ve her biri farklı muhataba yöneltilir:
- Verinin silinmesi veya yok edilmesi: veriyi işleyen veri sorumlusundan istenir.
- Arama sonuçlarında indeksten çıkarılma: arama motoru işletmecisine yöneltilir, kaynak sayfa yerinde kalabilir.
- İçeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi: yayının niteliğine göre hâkimlik yoluyla istenir.
- Yurt dışına aktarımın durdurulması: aktarımın hukuki dayanağını sorgulayan ayrı bir taleptir.
Talep tek cümlede karışık biçimde yazıldığında, muhatap kendi yetkisine girmeyen kısmı gerekçe göstererek başvurunun tamamını reddedebilir.
İlk Durak Neden Veri Sorumlusudur
KVKK sistemi kademelidir. İlgili kişi kural olarak önce veri sorumlusuna yazılı olarak başvurur; kimliğini tespit ettirecek bilgileri, talebin konusunu ve varsa bağlantı adreslerini açıkça belirtir. Veri sorumlusu kanunda öngörülen süre içinde cevap vermez ya da cevabı yetersiz kalırsa, bu aşamadan sonra Kurul'a şikâyet yolu açılır. Doğrudan Kurul'a yapılan şikâyet, ön başvuru koşulu tamamlanmadığı için esasa girilmeden sonuçsuz kalabilir; bu arada geçen zaman ise şikâyet süresini tüketir.
Yurt Dışı Aktarım Unsuru Dosyayı Nasıl Değiştirir
Verinin yurt dışındaki bir altyapıda tutulması, veri sorumlusunun Türkiye'deki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Burada belirleyici olan, aktarımın hangi hukuki zemine dayandırıldığı ve ilgili kişinin bu zemine ilişkin bilgilendirilip bilgilendirilmediğidir. Başvuru dilekçesinde aktarımın varlığına dair somut emare (aydınlatma metnindeki ifade, hizmet sağlayıcının açık kaynak belgeleri, yazışmalar) gösterilmelidir. Aktarım iddiası soyut kalırsa, dosya sadece silme talebi olarak değerlendirilir ve aktarım boyutu incelenmeden kapanır.
Yanlış Mercie Başvurunun Somut Bedeli
Uygulamada en sık görülen üç hata şudur: kaynak sitenin barındırıcısına silme talebi yöneltip veri sorumlusunu atlamak, arama motorundan istenmesi gereken indeks talebini hâkimlikten istemek ve tazminat talebini idari şikâyet dilekçesine eklemek. Bunların ortak sonucu, dosyanın esasına hiç girilmemesidir. Maddi ve manevi tazminat talepleri idari başvurudan bağımsız biçimde hukuk yargısında ileri sürülür; şikâyet dilekçesine yazılması bu talebi ayakta tutmaz.
Ret Halinde İkinci Aşama
Ret cevabı geldiğinde yapılacak iş, aynı metni tekrar göndermek değildir. Ret gerekçesi hangi noktaya dayanıyorsa (güncel olma, kamuyu ilgilendirme, hukuki yükümlülük gereği saklama) itiraz doğrudan o noktayı hedeflemelidir. Verinin güncelliğini yitirdiği, ilgili kişinin kamusal bir rol taşımadığı ve saklama süresinin dolduğu yönündeki argümanlar belgeyle desteklendiğinde ikinci aşamanın başarı ihtimali artar.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Verinin türü, işlenme amacı ve aktarımın koşulları dosyadan dosyaya değiştiğinden, başvuru metnini göndermeden önce olayın kendi koşullarına göre hukuki değerlendirme yaptırmakta yarar vardır.