Bir kişisel veri ihlali öğrenildiğinde ilgili kişinin önünde tek bir takvim değil, birbiriyle örtüşmeyen birkaç takvim bulunur. Veri sorumlusuna yapılan başvuru, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na iletilen şikâyet ve maddi-manevi tazminat talebi ayrı mercilere ve ayrı sürelere tabidir. Aşağıda bu üç hattın nasıl kesiştiği ve hangi noktada hak kaybı doğduğu ele alınmaktadır.
Aynı Anda İşleyen Üç Ayrı Saat
Birinci saat, ihlalin öğrenilmesiyle birlikte veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılması gerektiği anda başlar. İkinci saat, veri sorumlusunun cevabı ya da cevapsız kalması üzerine Kurul'a şikâyet için işler. Üçüncü saat ise tazminat talebinin genel zamanaşımı süresidir ve diğer ikisinden bağımsız akar. 6698 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru ve şikâyet süreleri gün hesabıyla ilerlediğinden, sürenin başlangıç anını belgeleyen tebliğ, e-posta veya KEP kaydı dosyanın en kritik evrakıdır.
Kurul mu, Mahkeme mi: Yol Ayrımı
Uygulamada en sık yapılan hata, tazminat talebinin doğrudan Kurul'a taşınmasıdır. Kurul idari yaptırım ve giderim kararı verir; kişisel zararın tazmini ise yargı yoluna aittir. Kurul'un verdiği kararlara karşı ise idari yargı yolu açıktır. Bu ayrım yapılmadan yürütülen dosyalarda başvuru esastan incelenmeden geri döner ve bu sırada süre işlemeye devam eder.
Yetkili Yargı Yerinin Belirlenmesi
Veri ihlali kaynaklı tazminat taleplerinde davalının sıfatı belirleyicidir: özel hukuk tüzel kişisi bir veri sorumlusuna karşı adli yargı, kamu idaresi konumundaki bir veri sorumlusunun işlemine karşı ise idari yargı gündeme gelir. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma ve erişim engelleme talepleri ayrıca kendi usulüne tabidir ve tazminat davasının yerini tutmaz.
Süre Kaybını Önleyen Kontrol Noktaları
- İhlalin öğrenildiği tarihi, ekran görüntüsü ve bildirim yazısıyla sabitleyin
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tebliğ tarihini kanıtlayan belgeyi saklayın
- Cevap gelmezse sessizliğin sonuçlandığı günü takvime işleyin
- Şikâyet ile tazminat hattını aynı dilekçede birleştirmeyin
- Kurul kararının tebliğinden sonra dava süresini ayrıca hesaplayın
İhlal Bildirimi Dosyayı Nasıl Değiştirir
Veri sorumlusunun yaptığı ihlal bildirimi, ilgili kişi bakımından öğrenme anını netleştirdiği için hem lehe hem aleyhe sonuç doğurabilir. Bildirim yapılmışsa sürenin başlangıcı kolayca tespit edilir; bildirim hiç yapılmamışsa öğrenme anının ispatı ilgili kişiye kalır. Bu nedenle basın açıklaması, hizmet sağlayıcı duyurusu veya üçüncü kişi uyarısı gibi dolaylı öğrenme kaynakları da tarih bilgisiyle birlikte dosyaya konulmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeveyi göstermek içindir. İhlalin türü, veri sorumlusunun statüsü ve elinizdeki belgeler süre ile yetki sonucunu değiştirebileceğinden, dosyanızı işlem yapmadan önce bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.