Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi hâlinde ilgili kişinin önünde birbirini izleyen iki aşama vardır: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından Kişisel Verilerin Korunması Kurulu'na şikayet. 6698 sayılı Kanun bu sırayı bir tercih olarak değil, zorunlu bir sıra olarak kurmuştur. Aşamalardan biri atlandığında şikayet esastan incelenmeden usulden reddedilebilir; bu da veri ihlali dosyalarındaki en sık kayıp nedenidir.
Sıranın Bozulması Neden Sonucu Değiştirir
Doğrudan Kurul'a yapılan şikayet, veri sorumlusuna başvuru şartı yerine getirilmediği için incelenmeyebilir. Bu durumda ilgili kişi baştan başlamak zorunda kalır ve arada geçen zaman, ihlalin etkilerinin yayılmasına imkan tanır. Önce veri sorumlusu, sonra Kurul sırası bu nedenle basit bir formalite değil, hakkın kullanılabilirliğini belirleyen bir usul kuralıdır.
Veri Sorumlusuna Başvuruda Aranan Nitelikler
- Başvurunun yazılı olması veya Kanun'un öngördüğü kayıtlı elektronik yöntemlerden biriyle yapılması
- Başvuranın kimliğinin ve iletişim bilgisinin tereddütsüz belirtilmesi
- Talebin somut olması: hangi veri, hangi işleme faaliyeti, hangi sonuç isteniyor
- Başvuru tarihinin ve gönderim biçiminin ispatlanabilir olması
- Varsa ihlal bildirimi, uyarı mesajı ve ekran kayıtlarının eklenmesi
Cevap Süresi ve Şikayet Penceresi
Veri sorumlusunun talebi sonuçlandırması için Kanun'da belirli bir süre öngörülmüştür. Bu süre dolmadan Kurul'a gidilmesi erken başvuru, cevabın üzerinden geçmesi beklenen süre aşıldıktan sonra gidilmesi ise geç başvuru sonucunu doğurur. Cevap hiç verilmemişse şikayet penceresinin başlangıcı, cevap için tanınan sürenin sona erdiği tarihe göre hesaplanır. Bu hesabın yazılı olarak kayda geçirilmesi, sonradan doğacak tartışmayı baştan önler.
Şikayet Dilekçesinin Kurgusu
- İhlalin ne zaman, hangi kanaldan öğrenildiği tarihiyle birlikte anlatılır.
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve alınan cevap kronolojik olarak eklenir.
- Hangi kişisel veri kategorisinin etkilendiği ayrı ayrı belirtilir; özel nitelikli veri varsa vurgulanır.
- Talep edilen sonuç, silme, yok etme, düzeltme veya aktarımın durdurulması gibi somut kalemlere ayrılır.
- 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engeli gibi paralel yollar gerekiyorsa ayrıca planlanır.
Paralel Yolları Karıştırmamak
Kurul'a şikayet, tazminat talebinin yerini tutmaz; aynı şekilde erişimin engellenmesi yolu da idari denetim sürecinden bağımsızdır. Bu üç yol farklı mercilerde, farklı sürelerde ve farklı ispat yüküyle yürür. Hepsinin tek dilekçeye sıkıştırılması, taleplerin birbirini gölgelemesine ve incelemenin dağılmasına yol açar.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır ve her ihlal olayının kapsamı, veri kategorisi ve zaman çizelgesi farklıdır. Kendi başvurunuzun sırasını ve içeriğini, belgelerinizi görecek bir hukukçuyla birlikte planlamanız uygun olur.