Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi ya da yayılması hâlinde ilgili kişinin elinde tek bir araç yoktur; 6698 sayılı KVKK, veri sorumlusuna başvuru, Kurula şikâyet ve zararın giderilmesi için genel hükümlere dayalı talep şeklinde birbirini izleyen bir zincir öngörür. Bu zincirin sırası bozulduğunda şikâyet usulden reddedilebilir. Silme ve yok etme talebi ise bu zincirin en somut ve en çok gecikmeye uğrayan halkasıdır.
Zincirin İlk Halkası: Veri Sorumlusuna Başvuru
Kurula doğrudan şikâyette bulunmadan önce, kural olarak veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Başvuruda talebin niteliği açıkça yazılmalıdır: verilerin silinmesi mi, yok edilmesi mi, anonim hâle getirilmesi mi isteniyor; ayrıca aktarım yapılan üçüncü kişilere bu işlemin bildirilmesi talep ediliyor mu. Başvurunun yazılı veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılması, tarihinin belgelenebilir olması önemlidir. Cevap verilmemesi ya da yetersiz cevap verilmesi hâlinde şikâyet süresinin başlangıcı bu tarihe bağlanır.
Silme, Yok Etme ve Anonimleştirme Arasındaki Fark
- Silme: Verinin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesi.
- Yok etme: Verinin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde erişilemez, geri getirilemez hâle getirilmesi.
- Anonim hâle getirme: Verinin başka verilerle eşleştirilse dahi kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilememesi.
Bu üç kavram sonuçları itibarıyla farklıdır. Talep edilen işlemin yanlış adlandırılması, veri sorumlusunun kısmi bir işlem yapıp dosyayı kapatmasına yol açabilir. Yedekler, log kayıtları ve arşiv ortamlarının talebe dâhil edilip edilmediği de ayrıca belirtilmelidir.
Veri İhlali Bildiriminin Ayrı Bir Yükümlülük Olduğu
İhlalin öğrenilmesi hâlinde veri sorumlusunun Kurula ve ilgili kişilere bildirimde bulunma yükümlülüğü, ilgili kişinin talebinden bağımsızdır. Bildirimin yapılmamış olması, ihlalin tespiti bakımından dosyaya eklenmesi gereken bir husustur. İlgili kişi açısından ise ihlali öğrendiği anın belgelenmesi, hem şikâyet hem tazminat talebi bakımından başlangıç noktası oluşturur.
Süre Riskini Azaltan Kayıt Düzeni
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihi ve gönderim kanıtı saklanır.
- Gelen cevabın tarihi, cevapsız kalındıysa bekleme süresinin bitiş günü not edilir.
- Şikâyet için tanınan sürenin son gününden önce bir hazırlık kontrolü yapılır.
- İçerik internette yayılmışsa 5651 kapsamındaki kaldırma talebi ayrıca ve paralel biçimde yürütülür.
Kapanış
Veri ihlali dosyalarında en sık görülen kayıp, doğrudan şikâyete gidilerek ilk halkanın atlanmasıdır. Başvuru, bekleme ve şikâyet aşamalarının belgelenmiş tarihlerle yürütülmesi hem süreci hızlandırır hem sonraki tazminat talebinin zeminini kurar. Verinin türü ve işleme amacına göre değerlendirme değişeceğinden, somut olayda hukuki görüş alınması yerinde olur.