Boşanma dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddiaların ağırlığı değil, bu iddiaların hangi delille ve hangi aşamada ortaya konduğudur. Usul takvimi kaçırıldığında, elde bulunan güçlü bir belge dahi dosyaya giremez hâle gelir. Bu rehber, delil düzenini ve sık yapılan hataları ele alır.
Delil bildirme takvimi
HMK sistemi, delillerin dilekçeler aşamasında bildirilmesi esasına dayanır. Dava ve cevap dilekçelerinde hangi vakıanın hangi delille ispatlanacağı gösterilmelidir. Ön inceleme tamamlandıktan sonra yeni delil ileri sürmek kural olarak mümkün değildir; bunun ancak sınırlı istisnaları vardır. Tanık listesi bakımından da benzer bir kısıt işler: süresinde bildirilmeyen tanık dinlenmez. 4787 sayılı Kanun kapsamında kurulan aile mahkemelerinde bu usul titizlikle uygulanır.
Hangi delil neyi ispatlar
- Tanık beyanı: birlikte yaşamın nasıl sürdüğü ve kusur oluşturan davranışların gözlemlenmesi.
- Yazışma ve mesaj kayıtları: kaynağı ve elde ediliş biçimi tartışmasız olduğu ölçüde değerlendirilir.
- Sağlık kayıtları ve darp raporları: şiddet iddiasının somutlaştırılması.
- Banka ve tapu kayıtları: TMK kapsamındaki mal rejimi tasfiyesi ile nafaka hesabı.
- Sosyal ve ekonomik durum araştırması: nafaka miktarının belirlenmesinde temel alınır.
Hukuka aykırı yolla elde edilen delilin bedeli
Eşin telefonunu izinsiz inceleyerek, gizli kayıt cihazı yerleştirerek ya da hesabına izinsiz girerek elde edilen materyaller ciddi bir risk taşır. Böyle bir delil değerlendirme dışı bırakılabileceği gibi, sunan taraf hakkında ayrı bir soruşturmaya da yol açabilir. Yani dosyayı güçlendirmek için sunulan belge, kusur değerlendirmesini sunan aleyhine çevirebilir. Şüphe duyulan bir olguyu ispatlamanın hukuka uygun yolları araştırılmadan bu yönteme başvurulmamalıdır.
Çocuğa ilişkin taleplerde ayrı hazırlık
Velayet ve kişisel ilişki talepleri, kusur tartışmasından bağımsız olarak çocuğun yararı ölçütüyle değerlendirilir. Bu nedenle okul kayıtları, sağlık geçmişi, çocuğun günlük düzenini kimin yürüttüğünü gösteren belgeler ayrı bir başlıkta toplanmalıdır. Uzman incelemesi yapılan dosyalarda, görüşmeye hazırlıklı gidilmesi ve talebin gerçekçi biçimde kurulması sonucu etkiler.
Geçici koruma taleplerini erkene almak
Dava süresince nafaka, barınma ve mal varlığının korunmasına yönelik tedbirler ayrıca ve gecikmeden istenmelidir. Bu talepler dava dilekçesinde açıkça yer almadığında, aylar sonra ileri sürülen aynı talep geçmiş dönemi kapsamayabilir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Her evliliğin koşulları ve delil imkânları farklı olduğundan, dilekçeler aşaması başlamadan önce dosyanın bir hukukçuyla planlanması yerinde olur.